پهنه‌بندی مناطق کشور بر اساس شاخص‌های اثرات تغییر اقلیم

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

2 دانش آموخته دکتری رشته جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

doi
چکیده

امروزه بزرگ‌ترین تهدید زیست‌محیطی کره زمین، گرمایش جهانی و تغییر اقلیم است. پیامدهای تغییر اقلیم منجر به کمبود آب و مواد غذایی، بیماری، بیکاری و مهاجرت، فقر، بحران در خصوص منابع و بی‌ثباتی می‌گردد. تحقیق حاضر ازنظر هدف، کاربردی و روش انجام آن توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده‌ها و اطلاعات اسنادی و پیمایشی و با ابزار پرسش‌نامه صورت گرفته است. جامعه آماری به‌صورت هدفمند و شامل صاحب‌نظران و متخصصین در حوزه تغییر اقلیم شاغل در سازمان‌های هواشناسی، محیط‌زیست و پدافند غیرعامل است. پرسش‌نامه بر اساس شاخص‌های اثرات تغییر اقلیم و توسعه پایدار طراحی و پس از توزیع، تعداد 60 پرسشنامه جمع‌آوری‌گردید. سپس به‌وسیله آزمون مقایسه‌ای فریدمن اولویت‌بندی پارامترهای تأثیرگذار تغییر اقلیم بر توسعه پایدار پرداخته که به ترتیب عبارت‌اند از 1- آسیب‌پذیری معیشت، فقر و دولت ضعیف 2- کشاورزی پایدار و مقابله با بیابان‌زایی و خشک‌سالی 3-سلامت، بهداشت عمومی 4- حفظ تعادل اکوسیستم طبیعی 5- عدالت و امنیت اجتماعی و شهروندی بیشترین تأثیر را در توسعه پایدار کشور خواهد داشت. سپس با استفاده از نرم‌افزار (GIS) پهنه‌بندی کشور بر اساس مؤلفه‌های ‌اثرات تغییر اقلیم در مناطق کشور ترسیم شد. بر اساس یافته‌های تحقیق، با توجه به شاخص‌های اولویت‌بندی شده اثرات تغییر اقلیم بر توسعه پایدار کشور در استان‌های سیستان و بلوچستان، بوشهر، قم، خراسان جنوبی و البرز بیشترین ‌اثرپذیری را خواهند داشت. بدین منظور دولت با یک برنامه‌ریزی مدون می‌تواند در کاهش چالش‌های ناشی از اثرات تغییر اقلیم در این مناطق تأثیرگذار باشد. در پایان‌بر لزوم اجرای روش‌های مؤثر ازجمله آبخیزداری و استفاده از انرژی‌های پاک جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای برای سازگاری با اثرات تغییر اقلیم تأکید شده است.