شکاف درآمدی، دغدغه امنیتی کشورهای در حال گذار؛ مطالعه موردی ایران
نویسندگان
1
doi
چکیده
شکاف درآمدی در فرایند پرشتاب اجرای برنامههای توسعه و یا به دنبال سیاستهای ایجاد رفاه بهخصوص در کشورهایی که از منابع انرژی برخوردارند، منجر به بروز و شکلگیری طبقاتی جدید شده است. در یک تقسیمبندی، شکلگیری ناموزون سه طبقه بالا، متوسط و پایین از جمله نشانههای این فرایند در کشورهای در حال گذار میباشد. ایران یکی از نمونههای بارز این روند محسوب میشود. در این مقاله پیامدهای رشد اقتصادی یعنی ظهور اجتناب ناپذیر طبقات اجتماعی جدید از دیدگاه امنیت مورد مطالعه قرار گرفتهاند. پیدایش طبقه متوسط موجب تحولات بسیار زیادی در نهادهای مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شده و خواستهها، انتظارات، نیازها، سهمخواهیها و فرصتطلبیهای این طبقه در یک دوره زمانی، اشکال خاص مقاومت علیه قدرت را شکل میدهند. پیدایش طبقه پایین نیز یکی دیگر از پیامدهای رشد اقتصادی یا سیاستهای بازتوزیع درآمدی است که مقاومت و تغییرخواهی را از خود بروز میدهد. در این مقاله، نظریات تغییرات اجتماعی و دیدگاههای مطالعات امنیت و به ویژه امنیت اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتهاند. تحقیق حاضر با نگاهی خاص به رابطه بین مسئله توزیع درآمد و امنیت پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که بسیاری از تغییرخواهان ناراضی از طبقه پایین هستند و همچنین شاهد بروز اشکال خاص مقاومت و مخالفت طبقه متوسط در جامعه هستیم .این پژوهش ناآرامیهای با خاستگاه طبقه پائین و نیز طبقه متوسط ایران در دو دهه اخیر را با ترکیبی از روشهای مطالعه کتابخانهای و پیمایشی مورد مطالعه قرار داده است. به نظر میرسد که کاهش مشکلات امنیتی جامعه، نیازمند توجه بیشتر سیاستگذاران و برنامهریزان اقتصادی به تبعات امنیتی درازمدت برنامههای توسعهای است. توجه به سیاستهای توزیع و باز توزیع ثروت در جامعه و ایجاد الزامات ساختاری برای جذب طبقات به وجود آمده میتواند تا حدود زیادی اثرات امنیتی این روند را تعدیل نماید.