فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دمای هوا یکی از متغیرهای مهم آب و هواشناسی است و تغییرات شدید در متغیرهای دمایی، موجب افزایش احتمال وقوع پدیده‌های حدی نظیر خشکسالی، بارش‌های سنگین و طوفان می‌شود. روش رگرسیون چندک این توانایی را دارد که با بررسی روند چندک‌های مختلف توزیع، تغییرات در سطوح مختلف پارامتر را در طول زمان مشخص کند. در این پژوهش، تغییرات زمانی و مکانی از کمینه و بیشینة دما در پهنه‌ی جغرافیایی ایران بررسی قرار گرفت. روش رگرسیون چندک بر روی چندک‌های مختلف از سری زمانی داده‌های کمینه و بیشینة دمای روزانة 102 ایستگاه هواشناسی در دوره 30 ساله (1396-1367) اجرا گردید و نتایج آن با استفاده از روش‌های مختلف درون‌یابی در محیط GIS به منظور انتخاب بهترین روش درون‌یابی پهنه‌بندی شد. نتایج پهنه بندی مکانی شیب‌های چندک موردنظر با استفاده از روش‌های مختلف درون‌یابی نشان داد که روش درون‌یابی بیزین کریجینگ تجربی دارای کمترین مقدار RMSE می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد که روش رگرسیون چندک، روندهای افزایشی معنی‌دار با شیب‌های متفاوتی را برای متغیرهای کمینه و بیشینة دما در چندک‌های مختلف و برای بخش‌های مختلف از ایران در طول 30 سال نشان داده است؛ بیش‌ترین روندهای افزایشی برای مقادیر بسیار پایین از کمینة دما در نیمه‌ی غربی، مقادیر میانه در نیمه‌ی شرقی و مقادیر بسیار بالا در نیمه‌ی غربی، شرق و بخش مرکزی ایران بوده است. در مقابل، بیش‌ترین روندهای افزایشی برای مقادیر بسیار پایین از بیشینة دما در شمال غربی، مقادیر میانه در نیمه‌ی شرقی، غرب و بخش مرکزی، و مقادیر بسیار بالا در نیمه‌ی شمالی ایران دیده شده است. و به طور کلی می‌توان بیان کرد که دمای ایران در اثر تغییر اقلیم افزایش یافته و روش رگرسیون چندک برای بررسی و کنترل دماهای بسیار بالا و بسیار پایین که در مطالعات خطر آب‌و‌هوایی اهمیت بیش‌تری نسبت به دمای میانگین دارند، مفید می‌باشد.