فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رخداد تغییر اقلیم در دهه‌های اخیر باعث وقوع خشکسالی‌های بلندمدت در مناطق مختلف جهان به خصوص کشور ایران شده است و همین امر کاهش محسوس آب‌های زیرزمینی را در پی داشته است. در این مطالعه اثرات خشکسالی بر منابع آب زیرزمینی آبخوان تسوج واقع در شمال دریاچه ارومیه با استفاده از نمایه خشکسالی SPI مورد بررسی قرار گرفت. جهت بررسی رابطه خشکسالی و مقادیر آب زیرزمینی منطقه از نمایه استاندارد آب زیرزمینی GRI کمک گرفته شد. در این مقاله از سه ایستگاه باران‌سنج تسوج، شرفخانه و خوی به عنوان سه ایستگاه شاخص منطقه که دارای آمار بارش بلندمدت 50 ساله هستند، استفاده شد. نمایه خشکسالی بدست آمده حاکی از روند کاهشی نمایه خشکسالی از سال 1376 به بعد است. با تحلیل همبستگی نمایه خشکسالی SPI و نمایه استاندارد آب زیرزمینی GRI در منطقه مشخص شد که بین دو نمایه برای مقیاس زمانی 48 ماهه تسوج، 12 ماهه شرفخانه و 24 ماهه خوی، همبستگی معنی‌دار وجود دارد. علاوه بر آن نمودار روند کاهشی دو نمایه حاکی از شدیدتر بودن کاهش نمایه آب زیرزمینی GRI نسبت به نمایه خشکسالی SPI در سال‌های اخیر است که این امر را می‌توان نتیجه تأثیر غیرمستقیم عوامل اقلیمی دیگر مثل افزایش دما و تبخیر و عامل مستقیم انسانی مثل استفاده بی‌رویه از آب زیرزمینی منطقه دانست. برای بدست آوردن رابطه بین این دو نمایه، مدل رگرسیون چندمتغیره بین نمایه GRI و سه نمایه خشکسالی SPI در مقیاس‌های زمانی 48 ماهه تسوج، 12ماهه شرفخانه و 24 ماهه خوی برازش شد. نتایچ جدول تحلیل واریانس مدل رگرسیونی با مقدار 3/106=F نشان‌دهنده اعتبار مدل است و با توجه به مقدار ضریب تعیین مدل رگرسیونی، اثر خشکسالی در منطقه 9/49 درصد تعیین شده است.