تحلیل همدیدی نقش جت جنبحارهای در ترسالیهای جنوب غرب ایران
نویسندگان
1 پسادکتری اقلیمشناسی سینوپتیک، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران
2 دانشگاه شهید بهشتی تهران- دانشکده علوم زمین
3 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
چکیده
هدف از انجام این پژوهش تعیین بهترین موقعیت استقرار و الگوی کشیدگی جت جنب حارهای برای ایجاد ترسالی در جنوبغرب ایران و همچنین انتخاب پرتکرارترین الگوی همدیدی در این منطقه است. بدین منظور دادههای بارش روزانهی ایستگاههای جنوب غرب ایران(خوزستان، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد) طی دورهی آماری در سه سیکل خورشیدی (1997-1986)، (2008-1997) و (2019-2008) از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد. دادههای مؤلفهی مداری و نصفالنهاری باد، ارتفاع ژئوپتانسیل در سطوح 250 و 300 هکتوپاسکال، slp، نم ویژه و امگا از از مرکز ملی اقیانوسشناسی و محیطشناسی ایالات متحده آمریکا (NCEP/NCAR) با قدرت تفکیک مکانی 5/2 × 5/2 درجهی جغرافیایی دریافت شد. سپس با استفاده از تحلیل عاملی و بررسیهای چشمی، پرتکرارترین الگوها برای هر سه سیکل خورشیدی مشخص شدند. بررسی نقشههای تراز زیرین، مرزی و میانی وردسپهر نشان داد که در ترسالیهای شدید جنوبغرب ایران، استقرار پرفشار عربستان بر روی دریای عرب و عمان و فراررفت رطوبت این دریاها به دامنهی شرقی کمفشار سودان و شکلگیری ناوهی عمیق در غرب ایران از اروپا تا جنوب سودان و فرارفت سرد جنب قطبی بر دامنهی غربی کمفشار سودان، مناسبترین الگو برای بارشهای سنگین و تداوم چند روزهی آن در جنوبغرب ایران میباشد. همچنین نتایج نشان داد که بهترین موقعیت استقرار جت جنبحاره برای تقویت سامانههای بارشی، محدودهای بین مصر تا سواحل غربی خلیج فارس در جنوب عراق است در صورتی که هستهی جت در شمالغرب عربستان قرار بگیرد. و منبع اصلی رطوبت سامانهها در تمام نمونههای بارشی دریاهای عرب، عمان و مدیترانه است.