آشکار سازی تغییر اقلیم با تحلیل روند وقوع رخدادهای فرین اقلیمی در غرب و جنوب غرب ایران

نویسندگان

1 دانشیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

2 دانشجوی دکتری، دانشگاه علوم تحقیقات، تهران

3 استاد، دانشگاه خوارزمی، تهران

4 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شمال تهران

doi
چکیده

تغییرات اقلیمی و گرم شدن آب و هوا می تواند بطور مستقیم بر مقادیر فرین اقلیمی و تغییرات زمانی و مکانی این رخدادها تاثیر گذارد. هدف این پژوهش تحلیل روند وقوع رخدادهای فرین اقلیمی در غرب و جنوب غرب ایران است. داده‌های مورد استفاده شامل؛ داده‌های بارش، حداکثر و حداقل دمای روزانه 28 ایستگاه سینوپتیک واقع در غرب و جنوب غرب کشور طی دوره آماری مشترک 30 ساله (1988-2017) می‌باشد. محاسبه شاخص‌های حدی با استفاده از قابلیت‌های برنامه نویسی در محیط نرم‌افزار متلب انجام و روند تغییرات هر یک از شاخص‌ها با استفاده از آزمون من کندال بررسی و نقشه‌ها و نمودارهای لازم تهیه شدند. نتایج بررسی چگونگی تغییرات زمانی رخداد شاخص‌های گرم طی دوره 2017-1988 در سطح منطقه نشان داد که برای بیشتر ایستگاه‌ها در حالت کلی، روند شاخص‌های گرم مانند شب‌های گرم، روزهای گرم ، تعداد روزهای تابستانی و تعداد شب‌های حاره‌ای، صعودی بوده است. در مقابل تغییرات زمانی رخداد شاخص‌های سرد نشان داد که برای بیشتر ایستگاه‌ها در حالت کلی روند شاخص‌های سرد مانند روزهای سرد، شب‌های سرد و تعداد روزهای همراه با یخبندان، نزولی بوده است. بنابراین نکته مهمی که از بررسی کلی مجموع شاخص های حدی گرم و سرد در منطقه پژوهش برداشت می شود، حاکمیت روند گرمایشی در دوره آماری مورد نظر است. نتایج به‌دست‌آمده از بررسی فراوانی رخداد و روند شاخص‌های حدی بارش در سطح منطقه، مؤید آنست که همانند بسیاری از نواحی کشور، مجموع بارش منطقه با کاهش مواجه شده است. در مقابل بارش‌های حداکثری در عین اینکه مقادیر حدی قابل ‌توجهی را نشان میدهند، طی دوره 2017-1988 دارای روند نزولی بوده اند. نکته قابل تامل دیگر اینکه روند نزولی شاخص روزهای تر و روند صعودی شاخص روزهای خشک متوالی در سطح منطقه پژوهش، می تواند حاکی از حرکت منطقه بطرف بری شدن و تشدید شرایط کم آبی باشد.