تحلیل الگوی فضایی توزیع نقاط آتش‌سوزی همراه با باد فون در شهر رشت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 دانشیار رشته آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 استاد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

doi
چکیده

شرایط جوی عامل اصلی گسترش و شدت آتش‌سوزی در مقیاس‌های مختلف مکانی و زمانی است، که گاهی اوقات باعث آتش‌سوزی وسیع در نواحی جنگلی و غیر جنگلی در هنگام رخداد باد فون ‌می‌شوند. همچنین توزیع نقاط آتش‌سوزی می‌تواند در احداث ایستگاه‌های جدید آتش‌نشانی جهت اطفاء حریق و جلوگیری از گسترش آتش موثر باشد. از این رو در این پژوهش روزهای همراه باد فون از سال 1392 تا 1400 براساس معیار افزایش دما نسبت به دوره 40 ساله (1981 تا 2020) در ایستگاه رشت شناسایی گردید. سپس برحسب دمای حداکثر روزانه، دمای حداکثر روزانه دوره و انحراف معیار 1σ، 2σ و 3σ به سه طبقه باد فون متوسط، شدید و خیلی شدید تقسیم شد. در مجموع از 160 روز همراه با باد فون، 72 مورد از نوع متوسط، 59 مورد از نوع شدید و 29 نوع مورد از نوع خیلی شدید بودند. توزیع مکانی نقاط آتش‌سوزی هر سه نوع فون به روش میانگین نزدیکترین همسایه (ANN) و تابع K ریپلی بررسی و مشخص شد که الگوی خوشه‌ای بر کل توزیع نقاط آتش-سوزی حاکم است. اما توزیع ماهانه الگوی مکانی نقاط آتش‌سوزی در ماه‌های سرد سال (اکتبر تا آوریل) از هر سه نوع تصادفی، خوشه‌ای و پراکنده بوده و بیشترین تعداد نقاط آتش‌سوزی در ماه‌های ژانویه، فوریه و مارس نسبت به ماه‌های دیگر اتفاق افتاده است. رابطه بین شدت دما و فراوانی نقاط آتش‌سوزی در شهر رشت نشان داد که رابطه معکوس بین این دو متغیر وجود داشته و وجود رابطه مستقیم بین فراوانی نقاط آتش‌سوزی و شدت دما نیز در این ناحیه رد گردید. در مجموع توزیع نقاط آتش‌سوزی در شهر رشت و شکل‌گیری خوشه‌های مختلف در گستره این شهر می‌تواند در انتخاب موقعیت ایستگاه‌های جدید آتش‌نشانی در راستای سرعت دسترسی به نقاط آتش‌سوزی و اطفاء حریق موثر باشد.