ابهامزدایی از حوزههای دانشی با تاکید بر حوزههای پزشکی: مرور نظاممند
نویسندگان
1 دکتری زبانشناسی همگانی؛ دانشیار؛ پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات (ایرانداک)؛
2 دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی؛ بازیابی اطلاعات؛ دانشگاه تهران؛
3 دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشیار؛ دانشگاه تهران؛
doi
10.22034/jipm.2024.713420چکیده
هدف این مرور، ارائه صورتبندی جامعی از ابهامزدایی در حوزههای دانشی در پژوهشهای منتشر شده است. برای انجام این مرور نظاممند، مطالعات مرتبط با حوزه ابهامزدایی در پایگاههای اطلاعاتی بازیابی شد. ابعاد گوناگونی که از مرور ادبیات پژوهشهای بازیابیشده بهدست آمد، مبنای ارائه صورتبندی جامعی از ابهامزدایی در این ترکیب قرار گرفت. افزون بر این، تحلیل کیفی برای کل مطالعات بازیابیشده با بهرهگیری از بازبینه ارزیابی انتقادی در حوزه علم اطلاعات و دانششناسی انجام و اعتبار پژوهشها برای حضور در این ترکیب بررسی شد. این مرور نظاممند، یک چارچوب ترکیبی از مؤلفههای حوزه ابهامزدایی ارائه کرد. این مؤلفهها شامل روشهای انجام پژوهش (بر اساس منابع و نیز بر اساس یادگیری ماشینی) و ابزار گردآوری داده (جستوجوی اسناد، پرسشنامه، مصاحبه و ...)، منابع استفادهشده (منابع دانشی یا پیکره) برای ابهامزدایی و کاربردهای آن است. همچنین موضوعات پنهان (معنا و موضوع، نام، موجودیتهای نامدار، احساس و نظر، صوت و تصویر و ...) در ادبیات پژوهش نیز استخراج و در چند گروه کلی طبقهبندی شد. بررسی موضوع ابهامزدایی نشان داد که ابهامزدایی در موضوعات و حوزههای مطالعاتی و با اهداف گوناگون انجام میشود و انتخاب روش مناسب پژوهش و گردآوری داده و ابزارها، به نوع دادهها بستگی دارد. همچنین، ابهامزدایی در حوزههای گوناگون دانشی نیاز است تا ضمن کسب شواهد بیشتر برای آن، پژوهشگرانِ حوزههای تخصصی را نیز یاری رساند.