فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کی ازکاربردهای مهم فناوری بلاک‌چین، مدیریت اسناد در آرشیوهای الکترونیک است. هدف این پژوهش شناسایی عوامل تأثیرگذار بر بهره‌گیری فناوری بلاک‌چین در آرشیوهای الکترونیک از طریق مرور نظام‌مند متون مرتبط است. پژوهش حاضر در زمره پژوهش‌های کیفی و از نوع فراترکیب است که با بهره‌گیری از روش «سندلوسکی و باروسو» در هفت گام تنظیم سؤالات پژوهش، جست‌وجوی نظام‌مند متون، غربالگری و انتخاب متون کیفی مناسب، ارزیابی متون و استخراج داده، تحلیل و سنتز یافته‌ها، حفظ کنترل کیفیت، و ارائه یافته‌ها و مدل مفهومی انجام شد. تیم فراترکیب متشکل از دو نفر متخصص علم اطلاعات و دانش‌شناسی، یک نفر متخصص حوزه آرشیو و یک نفر متخصص مسلط به روش پژوهش فراترکیب بود. پس از تشکیل تیم فراترکیب، مراحل گفته‌شده به‌ترتیب هفت گام ذکرشده انجام شد. جامعه‌آماری این پژوهش شامل 103 مقاله انگلیسی و فارسی بود که در زمینه شناسایی عوامل تأثیرگذار بر بهره‌گیری از فناوری بلاک‌چین در بازه زمانی 2015 تا 2023 (1390 تا 1402) نگاشته شده بودند و بعد از حذف موارد تکراری و نامرتبط به 40 مقاله رسید. به‌منظور اطمینان از میزان ربط این مقالات، از ابزار ارزیابی پژوهش‌های کتابداری و اطلاع‌رسانی «گلین» که چک‌لیستی استاندارد برای سنجش تحقیقات کیفی است، استفاده شد. پس از پالایش، نتایج به‌ روش تحلیل مضمون «اترید و استرلینگ» و در قالب مفاهیم فراگیر، سازمان‌دهنده و پایه دسته‌بندی شد. عوامل تأثیرگذار بر بهره‌گیری از فناوری بلاک‌چین در سازمان‌ها و مراکز آرشیوی را می‌توان در 6 دسته مضامین سازمان‌دهنده فرهنگی، قوانین و مقررات، فنی، اقتصادی، آموزشی و زیست‌محیطی قرار داد. هر کدام از این مضامین سازمان‌دهنده دارای تعدادی مضامین پایه هستند که در مجموع، به 27 مضمون می‌رسند. مضامین سازمان‌دهنده فرهنگ و قوانین و مقررات و اقتصادی هر کدام با 3 مضمون پایه، مسائل فنی 12 مضمون پایه، زیست‌محیطی 4 مضمون پایه، و آموزشی با 2 مضمون پایه به‌دست آمد. از آنجا که پیاده‌سازی فناوری بلاک‌چین در آرشیوهای الکترونیک تأثیر به‌سزایی در بهبود مدیریت اسناد و جلوگیری از جعل آن‌ها دارد، شناسایی عوامل تأثیرگذار بر بهره‌گیری و پیاده‌سازی این فناوری در آرشیوهای الکترونیک می‌تواند مؤثر واقع شود. بدیهی است تا کلیه عوامل تأثیرگذار شناسایی نشوند، پیاده‌سازی و اجرای فناوری بلاک‌چین هم به‌گونه‌ای مناسب شکل نخواهد گرفت و هزینه‌های قابل ‌توجهی نیز بر مراکز آرشیوی تحمیل خواهد کرد. شناخت این عوامل همچنین می‌تواند زمینه بهبود مدیریت در حوزه پیاده‌سازی فناوری بلاک‌چین در سایر سازمان‌های مرتبط و مراکز اطلاع‌رسانی را فراهم آورد.