فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نمایه‌سازی نشریات علمی در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی مانند «اسکوپوس» به‌ دلایلی همچون اثربخشی در افزایش رؤیت‌پذیری نشریات علمی و همچنین ارتقای جایگاه علمی کشور در سطح جهانی، امروزه به‌عنوان یکی از سیاست‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) محسوب می‌شود؛ سیاستی که با تعیین شاخص‌های ارزیابی و رتبه‌بندی نشریات آغاز و با برگزاری کارگاه‌های آشنایی با نمایه‌سازی ادامه و در نهایت، به نمایه‌سازی نشریات در پایگاه‌های معتبر ختم می‌گردد. در این مسیر توجه به حمایت مالی جهت نمایه‌سازی نشریات، موضوعی است که کمتر به آن پرداخته شده و شاید بتوان از آن به‌عنوان یکی از ارکان اصلی و ضروری در موضوع نمایه‌سازی نشریات نام برد. در این تحقیق که در 9 تیرماه 1403 انجام شد، ضمن بررسی شاخص‌های به‌کاررفته در ارزیابی نشریات و همچنین معیارهای اصلی مورد نظر پایگاه‌های معتبر جهت نمایه‌سازی نشریات، 347 نشریه دارای رتبه «الف» و «بین‌المللی» کمیسیون نشریات علمی وزارت «عتف» مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به بررسی معیارهای پذیرش نشریات جهت نمایه‌سازی نشریات در پایگاه‌های معتبر، در نهایت، 20 شاخص کیفی تعیین و این نشریات بر اساس ارزش وزنی شاخص‌ها مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج بررسی‌ها نشان داد که در حد فاصل سال‌های 1400 تا 1401 تعداد نشریات دارای رتبه «الف» و «بین‌المللی» رشد قابل توجهی داشته‌اند. نتایج ارزیابی بر اساس گروه‌های آموزشی نیز نشان داد که عمده نشریات دارای رتبه «بین‌المللی» در گروه علوم پایه و عمده نشریات دارای رتبه «الف» در گروه علوم انسانی قرار داشتند. همچنین دامنه کلی امتیازات کسب‌شده نشریات بین 44/0 تا 21/1 بوده است. این در حالی است که دامنه امتیازات کسب‌شده برای نشریات با نمایه «اسکوپوسی» بین 5/0 تا 21/1 بود. نتایج حاکی از آن بود که 161 نشریه فاقد نمایه، و 231 نشریه دارای نمایه در پایگاه تخصصی بودند. نتایج همچنین نشان داد که مقالات بیشتر نشریات دارای کد DOI بودند. در مجموع، نداشتن عضو هیئت تحریریه بین‌المللی، نداشتن نمایه در پایگاه‌های تخصصی و دواج، نداشتن عضویت در پایگاه COPE، تکمیل نبودن اطلاعات اعضای هیئت تحریریه، تأخیر در انتشار (در برخی موارد)، نداشتن مقاله از نویسندگان سایر کشورها، و کامل نبودن توضیحات راهنمای نویسندگان از جمله مشکلات عمده نشریات گروه «الف» بوده است. حمایت مالی هدفمند از نشریات در کنار نظارت بر اِعمال استانداردسازی نشریات و در نهایت، برگزاری مستمر کارگاه‌های آموزشی می‌تواند ضمن ایجاد انگیزه برای نمایه‌سازی نشریات در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی، زمینه ارتقای جایگاه علمی کشور در سطح جهانی را فراهم سازد