بررسی ساختار سه بعدی چرخندهای موجد بارشهای فراگیر غرب و شمال غرب ایران با منشأ دریای مدیترانه در دوره سرد سال
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
2 دانشیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
doi
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، شناخت ساختار سهبعدی چرخندهای موجد بارشهای فراگیر غرب و شمال غرب ایران با منشأ دریای مدیترانه در طول دوره سرد سال است. بنابراین برای رسیدن به این هدف اصلی و در راستای شناسایی چرخندهای مدیترانهای و تعیین محل زایش آنها در دریای مدیترانه یک فرایند پنج مرحلهای پیموده شد. بر اساس این فرایند پنج مرحلهای، 93 چرخند را که بارشهای فراگیر غرب و شمال غرب ایران را در یک بازه زمانی 10 ساله (2013-2004) سبب شدهاند شناسایی و ساختار سه بعدی آنها مورد توجه قرار گرفت. نتایج نشان میدهند که یشتر چرخندهای موجد بارش-های فراگیر غرب و شمال غرب ایران در ابتدای زایش شان کم عمق و متوسط عمق بوده که در طول مسیر حرکتشان تبدیل به چرخندهای عمیق می-شوند. همچنین بیشتر مرکز چرخندها قبل از استقرار هسته مرکزی آنها بر روی خشکیها، بارش های فراگیر غرب و شمال غرب ایران را سبب می شوند. علاوه بر این، مقدار چرخندگی، به استثنای روزهای ابتدایی تولد چرخندهای موجد بارش های فراگیر غرب و شمال غرب ایران که در بعضی ترازها مقادیر منفی و در بعضی ترازها مقادیر مثبت به خود اختصاص می دهند، در بقیه روزها در مسیر حرکت شان به سمت شرق، در تمامی ترازها، مقادیر مثبت (گردش چرخندی) را نشان داده اند. در نهایت در زمان زایش چرخندهای کم عمق بر روی خشکی های اروپا همواره یک وارونگی دمایی ضعیف در سطوح تحتانی جو قابل مشاهده است که می تواند یکی از ویژگی های مهم چرخندهای کوهساری باشد.