بررسی کاربست مفهوم همآفرینی بر تحقق هوشمندی در جوامع شهری (موردپژوهی: شهر ارومیه)
نویسندگان
1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد
2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد
doi
10.22034/jipm.2024.2009311.1313چکیده
اگرچه عبارت شهر هوشمند بهعنوان ثمره ادراک به شدت فناورانه متخصصان در حوزه فناوریهای نوین نسبت به چالشهای مربوط به شهرها پا به عرصه وجود گذاشت اما یقیناً در شرایط عمل، درگیر ساختن و مشارکت دادن شهروندان بهعنوان نقشپردازان کلیدی، حلقه مفقوده در امر هوشمندسازی شهرها است. در این میان همآفرینی از جمله رایجترین و مؤثرترین سازوکارهای بهکار گرفته شده است که میتواند نقش شهروندان را از آزمایششونده هدفگذاری شده توسط متخصصان فنی به عاملیتی توانمند در هوشمند کردن شهرها ارتقاء دهد. هدف این پژوهش، بازشناسی مهمترین مؤلفههای انسانی و غیرانسانی (کالبدی و دیجیتال) برای هوشمندسازی شهر ارومیه بهعنوان یک موقعیت (شرایط عمل) در شکل مشارکتجویانه با استفاده از سازوکار همآفرینی است. این پژوهش به لحاظ ماهیت از نوع کاربردی و به لحاظ هدف از نوع ارزیابی است. نظام انجام ارزیابی متکی بر روش تحلیل موقعیت است که در چارچوب این نوع تحلیل، هدف ارزیابی شرایط عمل میزان تغییر و تحرک به هوشمندی در شهر ارومیه با استفاده از سازوکار همآفرینی است. یافتهها نشان میدهد که شهر ارومیه با کمک رویکرد همآفرینی و با بهکارگیری فناوری دیجیتالی، پتانسیل هوشمند شدن را دارد. با این وجود این شهر در برخی مؤلفهها نیاز به ساماندهی و توجه بیشتری دارد بهخصوص در حوزه اجتماعی که علیرغم همبستگی مردم، زیرساخت مناسب تحقیقاتی برای بهبود وضعیت وجود ندارد. نتایج نشان داد که شهر ارومیه برای رسیدن به هوشمندی در زمینه کالبدی در وضعیت مناسبی قرار دارد و وضعیت پلتفرمها نیز در این زمینه مطلوب است. در زمینه فضای دیجیتالی، به تبع سرعت و دسترسی اینترنت، در کشور وضعیتی نسبتاً مطلوب وجود دارد با این وجود ارتقاء زیرساختها در شهر ارومیه میتواند به تقویت پلتفرمها و بهبود بخشیدن به سرعت اینترنت کمک کند. در بخش فضای اجتماعی که ارتباط مستقیمی با همآفرینی نیز دارد وضعیت تقریباً نامطلوب بوده زیرا مردم علاوه بر عدم اطمینان به مسئولین، فضای دیجیتالی مناسب در این زمینه را نیز ندارند و برخی نحوه استفاده از وبسایتهای موجود را نیز بلد نیستند اما همبستگی اجتماعی بالایی دارند که این خود کمک زیادی به بهبود شرایط میکند. از اینرو سه مدل برای همآفرینی ارائه شد، مدل اول پراکندهای، مدل دوم ستارهای و مدل سوم، مدل پخش است که با توجه به اطلاعات بهدست آمده میتوان برای این جامعه، از مدل پراکنده استفاده کرد.