فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل اثرگذار بر پایبندی به موازین اخلاق نشر در نظام پژوهشی «وزارت عتف» با روش تحلیل لایه‏ای علّی تنظیم شده است. این مطالعه یک پژوهش کیفی با رویکرد و هدف اکتشافی و از نظر بُعد نتایجِ پژوهش کاربردی است. در اجرای پژوهش، به‏منظور شناسایی عوامل اثرگذار بر پایبندی به موازین اخلاق نشر از روش مصاحبه نیمه‏ساختاریافته استفاده شد. همچنین جامعه پژوهش عاملان و کنشگران نظام پژوهشی «وزارت عتف» بودند. در مجموع، تعداد 22 نفر از کنشگران طبق قاعده اشباع نظری به پژوهش وارد شدند. به‏منظور اجرای مصاحبه با کنشگران نظام پژوهشی «بسته مصاحبه» به‏عنوان ابزار پژوهش آماده‏سازی شد. این بسته مصاحبه دارای فرم رضایت آگاهانه، فرم راهنمای مصاحبه، و تعاریف مفهومی و عملیاتی از متغیرهای پژوهش بود. همچنین در جریان تنظیم سؤالات مصاحبه، روش «تحلیل لایه‏ای علّی» مد نظر قرار گرفت. این روش و لایه‏های آن یعنی لایه لیتانی/ عینی، لایه بافتار/ علل اجتماعی، لایه گفتمان/ جهان‏بینی، و لایه اسطوره/ استعاره به‏عنوان یکی از روش‏های آینده‏نگاری معرفی شده است. در پایان، جهت تحلیل داده‏ها فایل‏ متنی هر مصاحبه به نرم‏افزار «مکس‏کیودی‏اِی» نسخه 20 انتقال داده شد. سپس از رویکرد سه-مرحله‏ای «تحلیل مضمونی»، جهت کدگذاری باز و محوری عوامل اثرگذار استفاده شد. بر اساس نتایج پژوهش، در مجموع 1055 کد باز از مصاحبه‏ها استخراج شد که از میان آن‏ها، 345 کد به لایه لیتانی، 315 کد به لایه علل اجتماعی، 301 کد به لایه گفتمان یا جهان‏بینی و 94 کد به لایه اسطوره یا استعاره اختصاص داشت. همچنین در هر لایه به‏تفکیک، مقوله «رصد نظام پژوهشی» (با 82 کد) از لایه لینانی، مقوله «شفاف‏سازی قوانین و مقررات به ‏لحاظ اجرایی» (با 35 کد) از لایه علل اجتماعی، ‏مقوله «جهت‏دهی به گفتمان‏های اجتماعی حاکم با فرهنگ‏سازی» (با 43کد) از لایه جهان‏بینی، و مقوله «همبستگی آموزش و پژوهش» (با 15 کد) از لایه اسطوره و استعاره بیشترین فراوانی را داشتند. بنابراین، هرچند در مسیر آینده ناشناخته‏های بسیاری وجود دارد، اما ‏بایستی با اتخاذ تصمیم‏ها و راهبردهای به‏موقع و اجرای اقدامات لازم به‏‏ویژه از سوی سیاست‏گذاران سطح کلان، مسیر دستیابی به نظام پژوهشی اخلاق‏مدار را هموار نمود. از اقدامات ضروری، اعطای استقلال کافی به دانشگاه‏ها و مراکز آموزش عالی است. در این میان حلقه‏های میانی پژوهش نیز مانند مراکز اطلاع‏رسانی، اجتماعات و انجمن‏های علمی و کتابخانه‏ها در گسترش استقلال دانشگاه‏ها و رشد الگوهای درون‏زا و تفکرات خودتنظیمی میان پژوهشگران نقش کلیدی دارند.