فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به شناسایی و تحلیل تأثیرات متقابل عوامل محیطی کلیدی اثرگذار بر نظام علم، فناوری و نوآوری فضای مجازی در ایران پرداخته است. جهت تحقق هدف پژوهش از استراتژی پژوهش آمیخته بهره‏گیری شده است. در بخش کیفی با استفاده از مطالعه کتابخانه‏ای و نظر خبرگان، عوامل محیطی که بر نظام مذکور تأثیرگذارند، شناسایی و با بهره‏گیری از مدل STEEPLED طبقه‏بندی شدند که هفت طبقه را شامل می‏شود: اجتماعی-دموگرافی، فناورانه، اقتصادی، محیط ‏زیستی، سیاسی، سیاستی- قانونی، و اخلاقی. توزیع عوامل در طبقات مختلف نشان از پیچیدگی محیط پیرامون نظام علم، فناوری و نوآوری فضای مجازی دارد. در بخش کمی از تحلیل تأثیرات متقابل با رویکرد ساختاری بهره‏گیری شده است. الگوی توزیع عوامل محیطی نظام علم، فناوری و نوآوری فضای مجازی، به‏دلیل اثرات متقابل عوامل بر یکدیگر نشان داد که این نظام با محیط بسیار پیچیده‏ای مواجه است. بر اساس نتایج، 83 درصد از عوامل تشکیل‏دهنده طبقه فناورانه، 50 درصد از عوامل طبقه سیاستی- قانونی، 50 درصد از عوامل طبقه اخلاقی، 44 درصد از عوامل طبقه اقتصادی، و 40 درصد از عوامل طبقه اجتماعی-دموگرافی در زمره عوامل هدف هستند. کلیدی‏ترین عوامل هدف بر اساس میزان اثرگذاری مستقیم به اشتغال، رشد اقتصادی، اتصال به اینترنت، روندهای فناورانه دیجیتال و اعتماد مردم به دولت اختصاص دارد. رویکردهای جدید اقتصادی (از جمله اقتصاد اشتراکی، اقتصاد گیگ و غیره)، سرمایه‏گذاری در حوزه فاوا و وضعیت اقتصادی مردم نیز از کلیدی‏ترین عوامل ریسک به‏شمار می‏آیند. بر این مبنا پیشنهاد می‏شود عوامل هدف با توجه به اهداف و کارکردهای نظام علم، فناوری و نوآوری فضای مجازی توسعه و هدایت، و عوامل ریسک نیز با توسعه و ارتقا به عوامل هدف تبدیل شوند.