فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مغز ما تنها اطلاعاتی را دریافت می‏کند که علاقه‏ مند و قادر به دیدن و شنیدن آن‏هاست. البته، تنها بخشی از اطلاعات ورودی در ساختار دانشی ما قرار می‏گیرد. رفتار در واقع، حاصل یادگیری است و به ‏گفته ‏ای، یادگیری تغییر در رفتار است. رفتـار اطلاعاتـی مجموعه فعالیت‏ هایـی اسـت کـه یـک فـرد بـرای رفـع نیـاز اطلاعاتـی خـود انجـام می‏دهـد. این جستار سعی دارد با بررسی متون و پژوهش‏های علمی صورت‏ گرفته در این حوزه، نگاهی گذرا بر فرایند گردش اطلاعات در ذهن آدمی بر پایه نظریه پردازش اطلاعات داشته باشد.پژوهش حاضر با استفاده از روش مروری و با مبنا قرار دادن نظریه پردازش اطلاعات به مقوله ‏بندی، یکپارچه ‏سازی، و ارزشیابی متون منتشرشده پیشین در این خصوص پرداخته است. در این راستا و با توجه به گستردگی فراوان فرایند پردازش اطلاعات تلاش شد رفتار اطلاعاتی از منظر گزینشی بودن اطلاعات مورد ارزیابی قرار گیرد. از میان انبوه اطلاعات و منابع موجود 28 منبع فارسی و 65 منبع لاتین (که از آن میان، 5 منبع ترجمه‏ شده بود) مورد استفاده قرار گرفت. این منابع سرانجام، به سه گروه عمده تقسیم شدند: 37 منبع در حوزه موضوعی روان‏شناسی و علوم شناختی، 42 منبع در حوزه موضوعی علم اطلاعات و دانش ‏شناسی (رفتار اطلاعاتی)، و 14 منبع در حوزه ‏های مرتبط.یافته ‏های پژوهش نشان داد که نوعی فرایند تقلیلی در تمام مراحل پردازش اطلاعات (شامل 1. ورود داده از طریق حواس، 2. گزینش و پردازش اطلاعات، 3. حافظه و ذخیره اطلاعات، و4. یادگیری و رفتار اطلاعاتی) وجود دارد. بررسی ‏ها همچنین نشان از ظرفیت بالقوه موجود در این بخش در جهت انجام پژوهش ‏هایی بنیادی و کاربردی در جهت ارتقای سامانه ‏های ذخیره و بازیابی اطلاعات بود. تقریباً در تمامی متون و پژوهش ‏های بررسی‏ شده، اثر گزینشی بودن اطلاعات و اثرات جانبی آن بر رفتار انسان و به ‏ویژه رفتار اطلاعاتی محسوس بود.نتایج پژوهش نشان از آن دارد که توجه به رویکرد گزینشی بودن اطلاعات در فرایند رفتار اطلاعاتی کاربران می‏تواند در درک رفتار اطلاعاتی آنان - و مطابق با آن -در طراحی هرچه بهتر نظام ‏های بازیابی اطلاعات دارای اهمیت باشد. کارکرد بهینه نظام‏ های اطلاعاتی در فرایند بازیابی اطلاعات و در نتیجه، تأثیرگذاری مطلوب بر ربط باید مبتنی ‏بر رفتار اطلاعاتی کاربران و عوامل تأثیرگذار بر رفتار آنان بوده و از سویی خود وسیل ه‏ای باشد برای تقویت جنبه ‏های مثبت در رفتار اطلاعاتی‏ آن‏ها. بنابراین، باید تمامی جنبه ‏های رفتاری و عوامل تأثیرگذار بر آن شناسایی و مورد مطالعه قرار گیرند. از مواردی که در طراحی نظام‏های اطلاعاتی باید به آن توجه شود، چگونگی طراحی نگاره‏ هایی مبتنی ‏بر محدودیت‏های کاربر است که به کاربر در یادگیری بهتر کمک کند. یکی از چالش‏های پایگاه‏ های اطلاعاتی را می‏توان به ‏‏نوعی ارائه دادن مواد به‏ روشی دانست که فرایند تولید را بهبود بخشد، بدون اینکه اضافه باری به ‏نظام پردازش اطلاعات یادگیرنده تحمیل کند.