فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش فناوری بلاک‌چین و ظهور قراردادهای هوشمند به عنوان سازوکارهای خوداجرا، نظام‌های حقوقی را با چالش‌های بنیادینی در تعیین قانون حاکم و ادله‌پذیری مواجه ساخته است. قراردادهای هوشمند که به صورت دیجیتال و فرامرزی اجرا می‌شوند، مفاهیم سنتی حقوق قراردادها و معیارهای سرزمینی را با ابهام روبه‌رو کرده‌اند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–تطبیقی، به بررسی قانون حاکم بر قراردادهای هوشمند در نظام‌های حقوقی ایران، ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق، محدودیت قوانین سنتی ایران در انطباق با ماهیت خوداجرا و فرامرزی قراردادهای هوشمند و نحوه پذیرش این قراردادها در حقوق تطبیقی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی قوانین و رویه‌های قضایی و تحلیل دیدگاه‌های دکترین حقوقی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نظام‌های حقوقی آمریکا و اروپا با معیارهایی مانند «ارتباط نزدیک‌تر»، پذیرش اسناد و امضاهای الکترونیکی و انعطاف در قواعد اثبات، ادله‌پذیری قراردادهای هوشمند را تسهیل کرده‌اند؛ در حالی که نظام حقوقی ایران با محدودیت‌های ناشی از ماده ۹۶۸ قانون مدنی و فقدان مقررات صریح، با چالش‌های جدی روبه‌رو است. پژوهش پیشنهاد می‌کند که اصلاح قوانین، تبیین چارچوب مفهومی جامع و ایجاد راهکارهای تطبیقی، زمینه نهادینه‌سازی قراردادهای هوشمند در ایران را فراهم کند.