واکاوی تعارض آزادی بیان و امنیت ملی: رویکردی بر حقوق اتحادیه اروپا و حقوق ایران
نویسندگان
1 گروه حقوق عمومی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.48309/jlps.2025.562198.1518چکیده
آزادی بیان و امنیت ملی از ارزشهای بنیادین نظامهای حقوقی مدرناند که تعارض ذاتی میان آنها، بهویژه به دلیل ابهام مفهومی در «امنیت ملی»، میتواند به تحدید نامتناسب آزادیهای اساسی بینجامد. هدف این پژوهش، واکاوی تطبیقی این تعارض در نظام حقوقی اتحادیه اروپا و ایران و ارائه الگویی نظری برای ایجاد توازن مؤثر میان این دو ارزش در چارچوب حاکمیت قانون است. تحقیق با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی و بر پایه تحلیل اسناد حقوقی بینالمللی، قوانین اساسی و عادی، رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و منابع کتابخانهای انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که نظام حقوقی اروپا از طریق آزمون سهگانه دیوان اروپایی حقوق بشر شامل قانونمندی، هدف مشروع و ضرورت در جامعه دموکراتیک، سازوکاری منسجم و پویا برای موازنه میان آزادی بیان و امنیت فراهم کرده است. در مقابل، نظام حقوقی ایران به سبب کلیبودن و تفسیرپذیری مفاهیم محدودکننده، با چالشهایی در تضمین تناسب و شفافیت مواجه است. نوآوری پژوهش در ارائه مدل «سازمان حقوقی دوگانه» مبتنی بر اصل «آینگی متقابل» میان امنیت و آزادی است. نتیجه آنکه گذار از رویکرد تقابلی به الگوی «امنیت حقوقبنیان»، که امنیت را در خدمت کرامت انسانی میداند، ضرورتی اجتنابناپذیر برای تحقق آزادی مسئولانه و امنیت پایدار است.
