مدیریت زنجیره تأمین در عصر اطلاعات (تحلیل روندهای تحقیقاتی در حوزه جریان اطلاعات در زنجیره تأمین)

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشیار، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/jipm.2024.2011739.1362
چکیده

هماهنگی میان بخش ‏های مختلف زنجیره تأمین و ایجاد قابلیت تصمیم‏ گیری متمرکز، بر عملکرد زنجیره تأمین و به ‏دنبال آن بر عملکرد سازمان تأثیر به‏ سزایی دارد. این در حالی است که حضور در عصر اطلاعات و حجم بالای اطلاعاتی که در این بخش‏ ها تولید شده و در میان آن‏ها جریان می‏یابد، مدیریت زنجیره تأمین را با تحولاتی مواجه کرده است. بنابراین، با توجه به اهمیت جریان اطلاعات برای دستیابی به هماهنگی در زنجیره تأمین، این پژوهش بر آن است تا مروری جامع بر پژوهش ‏های موجود در زمینه جریان اطلاعات در زنجیره تأمین ارائه داده و به بررسی موضوعات داغ و روندهای پژوهشی در این زمینه بپردازد. همچنین نقشه راهی جهت تبیین مسیر تحقیقاتی آینده مرتبط با جریان اطلاعات در زنجیره تأمین برای پژوهشگران ارائه دهد. برای دستیابی به اهداف این پژوهش، کلیدواژه مرتبط با موضوع پژوهش در پایگاه داده علمی «وب‏آو‏ساینس» مورد جست‏وجو قرار گرفت. از مجموعه مقالات به ‏دست ‏آمده، 2357 مقاله چاپ‏ شده در یک دوره 10 ساله (2013-2023) و به‏ زبان انگلیسی انتخاب شدند. برای انجام تحلیل ‏ها از نرم‏افزار R، نرم‏افزار «وُس‏ویوِر» و نرم‏افزار «اِکسل» استفاده شد. بر اساس نتایج به‏ دست‏ آمده، تعداد مقالات با میانگین نرخ رشد سالیانه 97/10 درصد در حال افزایش است که بیانگر توجه پژوهشگران به اهمیت جریان اطلاعات در زنجیره تأمین است.نتایج پژوهش همچنین نشان داد که جریان اطلاعات بر جنبه ‏های مختلفی از زنجیره تأمین از جمله چابکی، تاب‏آوری، زنجیره تأمین سبز، مدیریت ریسک و ... تأثیرگذار است. افزون ‏بر این، جریان اطلاعات می‏تواند به ایجاد اعتماد، همکاری، هماهنگی، قابلیت دید، قابلیت ردیابی، مزیت رقابتی و نوآوری کمک کرده و بر عملکرد زنجیره تأمین از جهات مختلف (مالی، عملیاتی و شرکتی) تأثیر بگذارد. از میان کلیدواژه ‏ها، «اشتراک‏ گذاری اطلاعات» پرتکرارترین کلیدواژه بوده است که بیانگر اهمیت آن در دستیابی به اهداف زنجیره تأمین است. مدیریت زنجیره تأمین نیز در جایگاه دوم قراردارد. افزون ‏بر این، روندهای پژوهشی اخیر اهمیت توجه به جریان اطلاعات در دستیابی به فناوری‏ های جدید در زنجیره تأمین و حرکت به ‏سوی زنجیره تأمین دیجیتال را نشان می‏دهد. بنابراین می‏توان مسیر تحقیقاتی آینده جریان اطلاعات در زنجیره تأمین را با حرکت شرکت ‏ها به‏سوی زنجیره تأمین دیجیتال ترسیم کرد. این مسیرهای تحقیقاتی شامل رسیدگی به چالش‏های دیجیتال شدن زنجیره تأمین، همچون درک مدیران از مفاهیم دیجیتال شدن، مدیریت افراد و مسائل سازمان در تحولات دیجیتال، دانش ناکافی، مسائل زیست ‏محیطی، خطرات امنیتی مختلفی که فناوری‏ های دیجیتال را تهدید می‏کند، همکاری و هماهنگی ضعیف در زنجیره تأمین، عدم هم سویی استراتژیک بین بازیگران زنجیره تأمین و ... است..