ویژگی‌های همگرایی شار رطوبتی در زمان وقوع خشکسالی‌ها و ترسالی‌های فراگیر ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

2 دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

doi
چکیده

در این تحقیق سعی بر آن است که ویژگی‌های همگرایی شار رطوبتی در زمان وقوع خشکسالی‌ها و ترسالی‌های فراگیر ایران مورد بررسی قرار گیرد. لذا در راستای رسیدن به این هدف خشکسالی‌ها یا ترسالی‌هایی که حدود 75 درصد و بیشتر ایستگاه‌های مورد مطالعه در ایران را درگیر خود نموده باشند به عنوان خشکسالی‌ها یا ترسالی‌های فراگیر تعریف شدند. نتایج تحلیل نیمرخ‌های همگرایی شار رطوبتی در زمان وقوع خشکسالی ها و ترسالی های فراگیر نشان دادند که در زمان وقوع ترسالی های فراگیر انتقال رطوبت به داخل ایران از سطوح پایین‌تر و با ضخامت بیشتر و در زمان وقوع خشکسالی های فراگیر این انتقال از سطوح بالاتر و با ضخامت کمتری انجام می‌شود. آرایش فضایی همگرایی شار رطوبتی در بعد افقی نیز نشان دادند که در تراز 850 هکتوپاسکالِ ترسالی های فراگیر، یک نوار نسبتاً ممتد از همگرایی شار رطوبتی با جهت غربی-شرقی بر روی دریای مدیترانه در حد فاصل دو عرض جغرافیایی 40-35 درجه به سمت شمال غرب ایران کشیده شده است. از جانب جنوب نیز یک نوار نسبتاً گسترده و قوی از همگرایی شار رطوبتی با منبع تأمین رطوبت دریای عرب با جهت جنوبی-شمالی به سمت نیمه غربی ایران امتداد پیدا کرده است. این دو نوار از همگرایی شار رطوبتی در شمال غرب ایران به هم متصل می‌شوند. اما در خشکسالی های فراگیر نوار ممتد غربی-شرقی همگرای شار رطوبتی که در ترسالی‌های فراگیر بر روی دریای مدیترانه بود در خشکسالی‌های فراگیر به عرض‌های جغرافیایی بالاتر، حد فاصل بین 40 تا 50 درجه عرض جغرافیایی، نقل مکان می‌کنند.