فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تجزیه‏وتحلیل آگهی‏های شغلی منعکس‏کننده انتظارات کارفرمایان در ارتباط با مسئولیت‏ها و صلاحیت‏های شغلی برای دانش‏آموختگان جهت ورود به بازار کار است. این روش برای دانشجویان و برنامه‏ریزان این فرصت را می‏دهد تا در تدوین سرفصل‏های درسی دانشگاهی حوزه خود آموزش‏های مناسب را بگنجانند. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی فرصت‏های شغلی حوزه علم اطلاعات و دانش‏شناسی در جهان و مطابقت با سرفصل‏های درس‏های دانشگاهی این حوزه در ایران است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش گردآوری داده‏ها از نوع کیفی است که با تکنیک مرور نظام‏مند انجام شده است. مقالات با پیروی از دستورالعمل‏های ترجیحی «پریزما» برای مرور ادبیات تحقیق از دو پایگاه اطلاعاتی مهم علمی «اسکوپوس» و «وب آو ساینس» بازیابی، و پس از غربالگری و ورود به مطالعه از لحاظ هدف پژوهش، عناوین شغلی، سرفصل درس‏های موجود در مقالات، جامعه هدف و فضای دسترسی مورد بررسی قرار گرفتند. جامعه آماری را متونی پوشش می‏دهند که طی سال‏های 1923 تا 2023 به‏زبان لاتین منتشر شده‏اند. پس از جست‏وجو در پایگاه‏های اطلاعاتی و بازیابی 11968 مدرک، به پاکسازی و حذف موارد همپوشانی اقدام شد، و سرانجام 223 مدرک مرتبط با فرصت‏ها و مهارت‏های شغلی حوزه علم اطلاعات و دانش‏شناسی گزینش شد. فرصت‏های شغلی متنوعی در اختیار دانش‏آموختگان حوزه علم اطلاعات و دانش‏شناسی وجود دارد، اما با وجود رشد شغلی این حوزه و با توجه به تحلیل محتوای سرفصل‏های تدوین‏شده توسط «وزارت علوم تحقیقات و فناوری» در ایران، هرچند برخی از سرفصل‏های درسی عناوین شغلی را تا حدودی پوشش می‏دهند، اما این میزان کافی نیست. یافته‏ها نشان می‏دهد که عناوین شغلی یافت‏شده در 7 دسته شغلی شامل پست‏های خدمات فنی، پست‏های خدمات اطلاعاتی، پست‏های پژوهشی، پست‏های آموزشی، پست‏های فناوری اطلاعات و ارتباطات، پست‏های مرجع و مهارت‏های مدیریتی دسته‏بندی شدند. نتایج نشان داد که سرفصل‏های مرتبط با علوم کامپیوتر و برنامه‏نویسی هرچند از سرفصل‏های مورد نیاز برای پاسخگویی به بازار کار با توجه به عناوین شغلی است، اما این سرفصل‏ها به‏میزان کافی در درس‏های حوزه علم اطلاعات و دانش‏شناسی تدوین نشده‏اند. به‏طور کلی، نتایج نشان می‏دهد که لزوم بازنگری در تدوین محتوای سرفصل‏های درس‏های دانشگاهی برای ارائه تخصص و  صلاحیت مورد نیاز برای دانش‏آموختگان از خلأ‏های اصلی در مقاطع کارشناسی و سپس کارشناسی ارشد و دکتری  این حوزه در ایران است. گسترش برنامه درسی با رویکردی بین‏ رشته‏ای و استفاده از فناوری‏های نوین برای توسعه مهارت‏ها در این حوزه یک ایده قابل اجراست.