فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر پرداختن به برخی راهکارهای هوش مصنوعی برای کمک به ارتقای کاربردپذیری وبگاه‌های کتابخانه‌ای‌ برای کاربران با آسیب بینایی است.پژوهش حاضر کیفی است که با ابزار مصاحبه و پروتکل بلنداندیشی انجام گرفت. در این پژوهش از طریق مصاحبه با کاربران با آسیب بینایی، بهترین و بدترین ویژگی‌های وبگاه‌های کتابخانه‌ای مورد سؤال قرار گرفت. کاربران در حین استفاده از یک وبگاه کتابخانه‌ای و در حال انجام وظایف در امور روزمره مورد مصاحبه قرار گرفتند و در عین حال افکار، احساسات و نظرات خود را به‌صورت کلامی در مورد تجربه تعامل خود بیان نمودند. مصاحبه به‌صورت فردی و به‌صورت آنلاین یا در مکان مشخصی انجام شد. چهار وبگاه‌ کتابخانه‌ای بزرگ کشور‌ (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران؛ سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی؛ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی؛ و کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران) برای انجام وظایف انتخاب شدند. جامعه پژوهش، کاربران با آسیب بینایی بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند به تعداد 33 نفر انتخاب شدند. تحلیل صحبت‌های کاربران بر اساس تحلیل محتوای کیفی انجام شد و از نرم‌افزار «مکس کیودی‌ای» استفاده شد و در 90 کد نهایی و 3 مقوله کلی و 8 زیرمقوله جای‌گذاری شد. این کدها در حین بررسی رونوشت‌ها به‌طور مداوم گسترش و بازنگری ‌شدند. یک محقق دیگر در تحلیل محتوا شرکت کرد و رونوشت‌ها و مقوله‌های مستخرج را بررسی کرده و داده‌ها چندین ‌بار مورد ارزیابی قرار گرفتند.بهترین ویژگی‌های وبگاه‌ها از دید کاربران عبارت بودند از: استاندارد و دسترس‌پذیر بودن عناصر موجود در صفحات، محتوای ارزشمند و صداقت در معرفی و ارائه محتوا، بخش‌بندی و هدینگ‌بندی منطقی و سازماندهی مناسب عناصر صفحه، اختصاص تگ Alt برای گرافیک‌ها، سازماندهی مطلوب نتایج جست‌وجو و ... . بدترین ویژگی‌های وبگاه‌ها عبارت بودند از: کُدهای امنیتی (کپچاها) تصویری و نامعلوم؛ عدم تصحیح خودکار غلط‌های املایی کلیدواژه‌ها؛ مشکلات گفت‌وگوهای اینترنتی و نامعلوم بودن ارسال و دریافت پیام، محتوای پویا، و دینامیک؛ تنظیم نبودن عناصر موجود در صفحه با صفحه کلید، برچسب نداشتن گرافیک‌ها و عناصر ورودی کاربر، و طراحی غیراصولی صفحات و ... .تصحیح خودکار، دستیارهای صوتی هوشمند، خوشه‌بندی نتایج، فیلتر هوشمند، پرسش و پاسخ هوشمند، پردازش متن و تصویر/ توصیف تصاویر، خلاصه‌سازی متن، جست‌وجوی معنایی و به ‌زبان طبیعی و شخصی‌سازی رابط کاربری از راهکارهای ارتقای کاربردپذیری وبگاه‌های کتابخانه‌ای است.