شناسایی و اولویتبندی فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در مدیریت دانش بر اساس مدل هیکس با استفاده از روش تحلیل رابطه خاکستری (با تأکید بر چت جیپیتی، چتبارد، چتبینگ)
نویسندگان
1 دکتری مهندسی صنایع؛ استاد؛ گروه مهندسی صنایع دانشگاه قم.
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22034/jipm.2024.2014672.1424چکیده
با توجه به توسعه روزافزون فناوریهای نوین، از جمله هوش مصنوعی، هدف این پژوهش شناسایی فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در مدیریت دانش بر اساس مدل چهار مرحلهای «هیکس» است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی، از نظر روش پژوهش و گردآوری دادهها توصیفی-تحلیلی از نوع پیمایشی، از نظر دادههای گردآوریشده،کمّی بوده و با ابزار پرسشنامه به شناسایی و اولویتبندی فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در مدیریت دانش پرداخته شد. خبرگان مطالعه حاضر، 15 نفر از متخصصان هوش مصنوعی و مدیریت دانش بودند. روش نمونهگیری پژوهش، قضاوتی و حجم نمونه بر اساس اشباع تئوریک انجام شد و معیارهای پژوهش از بررسی مطالعات داخلی و خارجی در زمینه هوش مصنوعی و مدیریت دانش استخراج شد. پژوهش حاضر در سه مرحله اجرا شد: در مرحله اول، شاخصهای فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در مدیریت دانش از طریق مرور پیشینه و مصاحبه با خبرگان بهدست آمد و بر اساس مدل مدیریت دانش «هیکس» مدلسازی شدند. در مرحله بعد، این معیارها با بهکارگیری روش دلفی فازی غربال شدند. سرانجام، چتباتهای مورد مطالعه در پژوهش از طریق کلیدیترین شاخصها با کاربست روش تحلیل رابطه خاکستری اولویتبندی شدند. بر اساس یافتههای پژوهش مشخص شد که در مقوله فرصتهای هوش مصنوعی در مدیریت دانش پانزده شاخص (4 شاخص در خلق دانش، 3 شاخص در اشتراک دانش، 5 شاخص در ذخیره و بازیابی دانش، و 3 شاخص در بهکارگیری دانش) و در مقوله چالشها چهارده شاخص (3 شاخص در خلق دانش، 3 شاخص در اشتراک دانش، 3 شاخص در ذخیره و بازیابی دانش، و 5 شاخص در بهکارگیری دانش) شناسایی شدند. نتایج نشان داد که در مقوله فرصتها و هم در مقوله چالشها، چتبارد در رتبه اول و با اختلاف کم چت جیپیتی در رتبه دوم، و پس از آن چتبینگ در رتبه سوم قرار دارند؛ بهطوری که میتوان گفت برای بهرهگیری از چتباتها در فرایند مدیریت دانش چتبارد میتواند بهترین گزینه برای استفاده باشد. با این تفاوت که در مقوله فرصتها رتبه اول نشاندهنده فرصتها و مزایای بیشتری نسبت به دو چتبات دیگر است و در مقوله چالشها به همان نسبت چالشها و مسائل بیشتری را شامل میشود.