فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به اهمیت داده، در نظر است مؤلفه‏های ابتکار داده باز در «سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران» شناسایی و دسته‏بندی شوند. این پژوهش از نوع کاربردی، کیفی و با روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری 15 نفر از مدیران و متخصصان بودند که به‏دلیل داشتن تجربه و دانش در حوزه داده در «سازمان» با روش هدفمند انتخاب شدند. داده‏ها از طریق مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‏ها در نرم‏افزار maxqda در سه مرحله به‏صورت استقرایی کدگذاری شد. الزامات ابتکار داده باز شامل ایجاد و توسعه بسترهای تولید، کیفیت‏بخشی و انتشار داده، توسعه فرایندهای مدیریتی،  ترویج فرهنگ داده باز، ایجاد سازوکارهای حقوق مالکیت معنوی، پیاد‏ه‏سازی سیاست‏های شفافیت دولت، توسعه آموزش‏های تخصصی و مشارکت در برنامه‏های ملی است. ظرفیت‏های ابتکار داده باز شامل داده‏ها و فراداده‏های سازمان، زیرساخت‏های استخراج و آماده‏سازی، انتشار و اشتراک داده‏ها در قالب‏های استاندارد و امکانات جست‏وجوی مناسب، حمایت مدیریت ارشد با اتخاذ سیاست‏های مناسب، جایگاه‏های تخصصی در ساختار و مهارت‏های تخصصی در «سازمان» و تجربه‏ها و به‏روش‏های ملی و بین‏المللی است. موانع و محدودیت‏ها شامل مشکلات فنی تولید و آماده‏سازی و محدودیت‏های دسترسی به داده‏ها، عدم تطابق فرایندهای تخصصی با اهداف ابتکار داده باز، کم‏توجهی به اهمیت و فقدان سیاست‏ها و خط‏مشی‏ها و مشکلات مدیریتی همراه با محدودیت دانش و مهارت‏‏های تخصصی، عدم روزآمدسازی اطلاعات و داده‏های سامانه‏ها و بانک‏های اطلاعاتی است. فواید و نتایج انتفاع جامعه، ارتباط با مخاطبان، تحقق اهداف دولت و حمایت از کارآفرینان نتایج برون‏سازمانی و توسعه پژوهش‏های داده‏محور، تحول سازمانی، خلق ارزش، ارتقای خدمات و مرجعیت سازمان، کسب منافع سازمانی، تقویت زیرساخت‏های فناوری از نتایج مثبت برنامه داده باز برای «سازمان» است. ابتکار داده باز نیازمند برنامه‏ریزی، تأمین منابع و زیرساخت‏های فنی و محتوایی است و با آموزش و ترویج فرهنگ داده باز، رفع چالش‏های مدیریتی و تدوین سیاست‏های مناسب موجب تحقق اهداف عالی در ارتقای خدمات و حمایت از کسب‏وکارهای نوپا، کاهش فساد و افزایش شفافیت می‏شود. «سازمان» باید رویکرد دسترسی باز به داده‏های محتوایی و فراداده‏های خود را با تدوین یک برنامه منسجم در پیش گیرد.