تحلیلی بر موانع فراروی آمایش سرزمین در ‌ایران

doi
چکیده

کشور ‌ایران دارای حدود شش دهه سابقه رسمی ‌برنامه‌ریزی عمرانی است و برنامه‌ریزی در خلال ‌این مدت به طور عام و آمایش سرزمین به تبعیت از شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی همواره با تغییرات و دگرگونی‌هایی همراه و فراز و نشیب‌های بسیار زیادی را شاهد بوده است. لذا شناخت ‌این تحولات برای رسیدن به راهکارهای عملی و رفع تنگناها و موانع فراروی آمایش سرزمین بسیار حیاتی می‌باشد. بررسی سیر تحولات آمایش سرزمین طی سال‌های گذشته از ‌این واقعیت حکایت دارد که موضوع عدم تعادل‌های منطقه‌ای و عدم استفاده از قابلیت‌های سرزمینی و به عبارتی توسعه‌نیافتگی بخش‌های وسیعی از کشور همواره به عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزان چه قبل و چه بعد از انقلاب بوده است. به همین دلیل نیز طی سال‌های گذشته اقدامات گسترده چه در قالب طرح‌های مطالعاتی یا تدوین قوانین و مقررات صورت گرفت، اما به دلایل مختلف، ‌این اقدامات عقیم مانده و کماکان موضوع آمایش سرزمین و توزیع عادلانه فعالیت‌ها و جمعیت در پهنه سرزمین در کانون توجهات برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیران کشور قرار گرفته است. ; با توجه به موارد فوق در‌ این مقاله تلاش شده است تا تصویری خلاصه از تحولات برنامه‌ریزی کشور با تأکید بر آمایش سرزمین طی سال‌های گذشته ارایه شود و جایگاه آن در نظام برنامه‌ریزی کشور تبیین گردد. در ادامه به‌صورت اجمالی به خلاصه‌ای از عدم تعادل‌های منطقه‌ای در کشور اشاره و مهم‌ترین ویژگی‌های ‌این عدم تعادل‌های منطقه‌ای فهرست شده‌اند. در بخش آخر نیز تعدادی از مهم‌ترین مسایل و مشکلاتی که در حال حاضر سیاست‌ها و برنامه‌های آمایش سرزمین با آنها مواجه هستند، مورد تحلیل بررسی قرار گرفته و در بخش پایانی و پس از جمع‌بندی نیز راهکارهای رفع‌این تنگناها و مشکلات ارایه شده‌اند. ;