فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بارش‌های سیلابی از جمله فاجعه‌ بارترین مخاطراتی‌اند که خسارات فراوانی را در تمامی جوانب در مناطق سیل‌زده ایجاد می‌کنند، در پژوهش حاضر عوامل جوی بارش‌های سیلابی 13 تا 15 مهر ماه 1397 در شمال ایران مورد بررسی همدید قرار گرفت. جهت انجام پژوهش ابتدا روزهای بارشی ایستگاه‌های استان‌های شمال ایران از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد و سپس از یک روز قبل از شروع بارش‌ها تا روز پایانی بارش‌ها شرایط جوی سطح زمین و سطوح فوقانی جو با استفاده از داده‌های مرکز ملی پیش‌بینی محیطی (NCEP) ترسیم و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل در یک روز قبل از بارش‌، نشانگر قرارگیری منطقه در محل شیب فشاری سیستم‌های پرفشار غرب دریای سیاه با کم فشارهای اروپای شمالی و سودانی در سطح زمین است. از طرفی ورود هوای مرطوب در ترازهای فوقانی سبب اغتشاش جو در روزهای بارشی شده است. در روزهای بارش‌های شدید، علاوه بر اثر گرادیان فشار، زبانه پرفشار دریای سیاه به منطقه رسیده و با جهت شمالی تا شمال‌شرقی رطوبت مسیر گذر خود را از دریاهای سیاه و خزر وارد منطقه مورد مطالعه کرده است. در ترازهای فوقانی جو، قرارگیری منطقه در جنوب‌شرق سامانه شبه‌بلوکینگ امگایی، وجود فراز مانع و منحنی بسته پرارتفاع بر روی منابع رطوبتی با تقویت همگرایی رطوبت در سطح زمین و جریان باد مرطوب جنوب‌غربی به منطقه سبب شار رطوبت از دریاهای مدیترانه، سیاه و خزر به شمال ایران شده است. عوامل مذکور منجر به افزایش رطوبت موجود در هوا، صعود هوای مرطوب (امگای منفی)، ایجاد جوی ناپایدار و بارش‌های سیلابی در منطقه شده است. با پایان بارش‌ها، سامانه پرفشار غالب از منطقه عبور کرده و جریان بادها غربی بوده که جوی پایدار را در منطقه حاکم کرده است.