مطالعه جرم مشهود در حقوق کیفری ایران و تطبیق آن با نهاد تعقیب فوری با تمرکز بر رویه قضایی ایالات متحده آمریکا

نویسندگان

1 گروه حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمانشاه، کنگاور، ایران

3 گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
10.48309/jlps.2026.567135.1544
چکیده

جرم مشهود به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در حقوق کیفری ایران، نقش مهمی در نظام رسیدگی کیفری دارد و اعمال تعقیب فوری توسط مراجع قضایی و ضابطان دادگستری را امکان‌پذیر می‌سازد. در نظام حقوقی ایران، تعقیب و برخورد فوری با جرایم مشهود، صرفاً در چارچوب مقررات قانون آیین دادرسی کیفری و به منظور حفظ نظم عمومی و جلوگیری از تضییع حقوق عمومی مجاز شناخته شده است. در مقابل، در حقوق ایالات متحده آمریکا، نهاد تعقیب فوری به صورت گسترده در رویه قضایی توسعه یافته و دادگاه‌های عالی، معیارها و محدودیت‌های مشخصی برای اعمال این استثنا تعیین کرده‌اند تا تعادل میان حقوق شهروندان و منافع عمومی در مقابله با جرایم حفظ شود. این مطالعه با رویکرد تطبیقی، ضمن بررسی تعریف و مصادیق جرم مشهود در حقوق کیفری ایران، نهاد تعقیب فوری در حقوق آمریکا و اصول حاکم بر آن را از منظر رویه قضایی تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اعمال تعقیب فوری در حقوق ایالات متحده بر اساس رویه قضایی، چارچوب دقیق و شفاف‌تری برای مقامات اجرایی فراهم می‌آورد و الزامات و محدودیت‌های آن به گونه‌ای طراحی شده است که ورود به حریم خصوصی افراد بدون مجوز قانونی را محدود می‌کند. این تحلیل تطبیقی می‌تواند به عنوان راهنمایی برای بهبود رویه قضایی و تدوین مقررات اجرایی در ایران مورد استفاده قرار گیرد و زمینه‌های پژوهشی جدیدی را برای اصلاحات قانونی و ارتقای کارایی اجرای قانون در برخورد با جرایم مشهود فراهم آورد.