فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رخداد پدیده‌های حدی اقلیمی از جمله یخبندان سالانه باعث خسارت به بخش‌های کشاورزی می‌گردد. بررسی روند رخداد این پدیده از نظر تغییرات اقلیمی و همچنین مدیریت آن می‌تواند در کاهش خسارت‌های احتمالی مفید باشد. در این مطالعه وضعیت آخرین یخبندان‌های بهاره، اولین یخبندان پاییزه و طول دوره بدون یخبندان با شدت‌های مختلف در نمونه‌های اقلیمی ایران در دوره 2019-1960 مورد ارزیابی قرار گرفته و با استفاده از شاخص دورپیوندی ENSO احتمالات رخداد آن ارزیابی گردد. در نهایت روند این تاریخ‌ها و طول دوره بدون یخبندان با روش من-کندال اصلاح شده و تخمینگر شیب سن تعیین گردید. نتایج نشان داد زودترین و دیرترین یخبندان‌های بهاره در ایستگاه تهران و سقز به ترتیب در روزهای 51 تا 64 و 94 تا 109 جولیوسی؛ دیرترین و زودترین یخبندان پاییزه در ایستگاه تهران و سقز به ترتیب در 346 تا 361 و 297 تا 308 روز جولیوسی رخداده است. بیشترین و کمترین طول فصل بدون یخبندان با شدت‌های مختلف در ایستگاه تهران (با اقلیم خشک) و سقز (اقلیم مدیترانه‌ای) به ترتیب 281 تا 310 و 188 تا 214 روز در سال است. همچنین احتمال رخداد تاریخ یخبندان بهاره، پاییزه و در نتیجه طول دوره بدون یخبندان در فازهای مختلف ENSO نسبت به دوره بلندمدت با تقدم یا تاخر همراه است که بسته به شدت یخبندان و نوع اقلیم متفاوت است. بنابراین با توجه به قابل پیش‌بینی بودن فازهای مختلف ENSO می‌توان از آن به عنوان نوعی سامانه پشتیبانی تصمیم در امر مدیریت یخبندان‌های بهاره، پاییزه و طول دوره بدون یخبندان استفاده کرد. بر اساس نتایج روند طول دوره بدون یخبندان در ایستگاه تهران و مشهد افزایشی و ایستگاه‌های اصفهان و سقز کاهشی است.