فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بدین منظور شناسایی تأثیر گردش جوی بر وقوع توفان‌های تندری در غرب ایران از داده‌های روزانه 12 ایستگاه همدید، و داده‌های شبکه‌ای، طی دوره آماری 2014-1986 استفاده شده است. با استفاده از کدهای هوای حاضر مربوط به توفان تندری ، 27 روز مشخص، و با استفاده از روش خوشه-بندی سلسله مراتبی وارد خوشه‌بندی شدند. برای ترسیم و تحلیل نقشه های مورد نیاز نیز از نرم‌افزارهای گردس، سورفر و های‌اسپلیت استفاده شده است. بررسی چرخۀ ماهانه، فصلی و سالانۀ وقوع توفان تندری نشان داد که بیشینۀ وقوع توفان تندری در ماه می و فصل بهار است . ۲۴ روز از ۲۷ روز فراگیر (۸۹ درصد) توفان تندری در غرب و شمال‌غرب ایران، مربوط به ماه‌های گرم سال(آوریل تا سپتامبر) می‌باشد. از نظر موقعیت مکانی، استان‌های واقع در غرب منطقۀ مورد مطالعه شامل استان‌های آذربایجان غربی و کردستان مجموعاً با 49 مورد بیشترین توفان تندری را تجربه کرده‌اند و استان لرستان که در جنوب این منطقه واقع شده است با 8 مورد کمترین وقوع فراگیر توفان تندری را داشته است. نتایج خوشه‌بندی سلسله مراتبی نشان داد که وقوع توفان‌های تندری، تحت تأثیر سه الگوی جوی سیستم‌های مانع، پدیده سردچال و موج‌های کوتاه بادهای غربی شکل می‌گیرند، که در این بین، پدیدۀ سردچال با ۱۴ مورد، اصلی‌ترین الگو در وقوع توفان‌های تندری غرب و شمال‌غرب ایران است. تحلیل نقشه‌های دما در سطوح ۸۵۰ و ۵۰۰ هکتوپاسکال نشان داد که وقوع توفان‌های تندری در منطقۀ مورد مطالعه با ناهنجارهای منفی دمایی همراه است و انطباق همزمان کم‌فشار سطحی و واگرایی بالایی سطح ۵۰۰ هکتوپاسکال در غرب و شمال‌غرب ایران سبب تشدید شرایط صعود هوا و ناپایداری جوی و در نهایت توفان تندری می‌شود. همچنین مسیریابی توده‌های هوای مؤثر بر توفان‌های تندری نشان داد که منشأ این الگوهای جوی، سامانۀ مدیترانه، سودانی و سامانه‌های ادغامی هستند.