الگوهای همدیدی منجر به نابهنجاری‌های دمایی سه دهه اخیر در غرب و شمال غرب ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب‌وهواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات. تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیا. دانشگاه تهران

3 گروه جغرافیا.دانشکده ادبیات و علوم انسانی.دانشگاه ازاد اسلامی.واحد اسلامشهر. تهران. ایران

doi
چکیده

دما یکی از مهمترین عناصر اقلیمی است که تغییرات آن میتواند ساختار آب و هوایی هر منطقه‌ای را دگرگون سازد.امروزه اثرات گرمایش جهانی بر روی جنبه های مختلف کره زمین بر کسی پوشیده نیست.در این مقاله ناهنجاری‌ های دمایی و الگوهای همدیدی مرتبط با آن مورد واکاوی قرار گرفته است. برای این منظور داده‌های دمای روزانه 31 ایستگاه همدید برای بازه زمانی 1989 تا 2018 مرتب‌شده‌اند و با استفاده از شاخص نمره استاندارد z ناهنجارهای دمایی مشخص گردید. نتایج این تحقیق نشان داد در بیش از 50 درصد موارد دمای کمینه ماه‌های سرد در شرایط ناهنجار قرار دارد. فراوانی ناهنجاری‌ های منفی و مثبت به هم نزدیک است و با اختلاف جزئی دوره‌های گرم بیشتر تکرار شده‌اند. همچنین از نظر شدت غالب ناهنجاری‌ها از نوع ضعیف و متوسط هستند و رخدادهای شدید و بسیارشدید به‌ندرت اتفاق افتاده‌اند. نتایج همدید نشان داد که شارش نصف‌النهاری جریانات عرض‌های میانه علت اصلی ناهنجاری‌های دمایی این منطقه از کشور هستند. درالگو‌های غالب منجر به این شرایط، قرار گیری منطقه مورد مطالعه در ناحیه همگرایی بالایی پشته حاکم بر روی اروپا سبب فرارفت هوای سرد عرض‌های بالا و قرارگیری آن در ناحیه واگرایی بالایی ناوه بادهای غربی موجب فرارفت هوای گرم عرض‌های پایین شده است.