تبیین مفهوم و مدلهای ادغام اطلاعات و کاربست آن در سیستمهای مدیریت اطلاعات اصطلاحنامهای
نویسندگان
1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه اشاعه اطلاعات و تبادل دانش، پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
3 گروه اشاعه اطلاعات و تبادل دانش، پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
doi
10.22034/jipm.2023.706406چکیده
روشهای مختلفی برای تجمیع، تلفیق و ادغام اطلاعات بهعنوان فرایندی حیاتی در سیستمهای مدیریت اطلاعات وجود دارد، اما رویکرد و الگوی مشخصی در حوزه سیستمهای مدیریت اطلاعات مبتنی بر روابط (اصطلاحنامهای) ارائه نشده است. هدف پژوهش حاضر تبیین مفهوم و مدلهای مناسب ادغام اطلاعات و کاربست آن در سیستمهای مدیریت اطلاعات مبتنی بر رابطه (اصطلاحنامهای) است. پژوهش حاضر از نوع مفهومی با رویکرد تحلیلی است. جامعه پژوهش، متون و بروندادهای حوزه ادغام اطلاعات در پایگاههای اطلاعاتی مختلف بود. روش گردآوری دادهها، کتابخانهای بود که بهصورت هدفمند انتخاب گردید. یافتهها نشان داد که ادغام، تلفیق و ترکیب اطلاعات در سیستمهای مدیریت اطلاعات اصطلاحنامهای، نتایج و تأثیرات متفاوتی ایجاد میکنند. مدلهای ادغام اطلاعات در چهار دسته کلی مدلهای مبتنی بر گردش اطلاعات، گردش کار و فعالیت، نقشها و عملکرد موجودیتها، و درک مفاهیم قرار دارند. مدل گردش کار و فعالیت Omnibus و مدل مبتنی بر نقشها و عملکرد موجودیت Endsley's بهعنوان مدلهای انتخابی با توجه به مدل پایه JDL جهت بهکارگیری در سیستمهای مدیریت اطلاعات مبتنی بر روابط نظیر اصطلاحنامهها و هستیشناسیها مناسب است و این قابلیت را دارند که با برخی تغییرات استفاده شوند. عیب اصلی مدلهای ادغام اطلاعات، عدم توجه به ویژگیهای ساختارهای اطلاعاتی مشخص نظیر اصطلاحنامههاست. کمتوجهی به کاربران خبره در سیستمهای اطلاعاتی مبتنی بر تصمیمات کاربری که وظیفه استخراج اطلاعات تخصصی را دارند و نادیدهگرفتن سیستم مشارکت جمعی برای حل مسائل پیچیده از جمله تشابهیابی و رفع آن در حجم انبوه اطلاعاتی، عدم شرح ریز عملکردهای مورد نیاز برای حل مسائل، مدیریت تأثیرات در صورت بروز اشتباهات سیستمی یا کاربری و بازگردانی اطلاعات تجمیعی و تلفیق، و همچنین عدم اجرای روشها با نمونههای عملیاتی در چنین ساختارهایی را میتوان از جمله این مشکلات برشمرد. بهطور کلی، باید در هر مدل ادغام اطلاعات در سیستمهای مدیریت اطلاعات اصطلاحنامهای، فرایندهای کلی تشابهیابی، بررسی تشابهات، تجمیع پارامترها و ادغام اطلاعات و مدیریت تأثیرپذیری زیرسیستمها مورد توجه قرار گیرد. بر خلاف روشهای سنتی ادغام اطلاعات که بیشتر بر ترکیب دادهها تمرکز دارند، ادغام اطلاعات معنایی بهجای ترکیب دادهها و اطلاعات، بر ترکیب دانشهای مرتبط و مفاهیم ذخیرهشده در اصطلاحنامهها تأکید دارد. از اینرو، توجه به رویکردهای معنایی در فرایند ترکیب و ادغام مدلهای جدید پیشنهاد میگردد.