سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب: توسعه و رواسازی یک فهرست‌وارسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار بخش تخصصی پژوهش و سنجش؛ دانشکده روان شناسی و علوم‌تربیتی؛ دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22118/edc.2025.476450.2528
چکیده

مقدمه: گستردگی سرعت تولید و انتشار پژوهش‌های کیفی، ضرورت تجمیع یافته‌ها و استفاده بهینه از مطالعات فراترکیب را دوچندان کرده‌است. پژوهش حاضر، ضمن معرفی فهرست‌وارسی برای سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب، به ارزشیابی کیفیت مقالات فراترکیب منتشر‌شده می‌پردازد. روش: به‌منظور پاسخ به دو هدف اصلی پژوهش، تدوین چارچوب سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب و ارزشیابی بخشی از مطالعات فراترکیب منتشرشده، از طرح روش‌‌های آمیخته اکتشافی در دو بخش اسنادی و ارزشیابی استفاده‌شد. در بخش اول با استفاده از مطالعات اسنادی، فهرست‌وارسی سنجش کیفیت مطالعات فراترکیب تدوین ‌شد؛ در بخش دوم، کلیه مقاله‌‌های منتشرشده فراترکیب در مجلات علوم سلامت کشور کـه در سال‌‌های 1397 تا 1402 و در پایگاه‌‌های داده‌‌های ایرانداک، مگیران، نورمگز و پرتال علوم انسانی و جهاد دانشگاهی منتشر شده‌بودند، موردارزیابی قرار گرفت. یافته‌‌ها: یافته‌ها در بخش اول به معرفی فهرست‌وارسی 47 نشانگر و شش ملاک‌‌های کیفی منتج‌شد؛ در بخش دوم، ارزیابی در دو سطح انجام‌شد. در سطح اول، میزان انطباق کلی کیفیت مقالات فراترکیب با ملاک‌‌های گزارش‌شده در پریزما2020، 77.35% برآورد شد. ارزیابی در سطح دوم که به بررسی میزان تسلط در رعایت نشانگر‌ها و ملاک‌‌های شش‌گانه در مطالعات فراترکیب با استفاده از آزمون دوجملهای، نشان‌داد که در رعایت ویژگی‌‌های زیربنایی مطالعات فراترکیب، میزان رعایت مقاله‌های منتشرشده در هیچ‌کدام از ملاک‌‌های شش‌گانه، به حدتسلط(885/0)رسید‌هاند. نتیجه‌گیری: پیشنهاد‌ می‌شود که در برنامه‌‌های آموزشی، به آشناسازی با ابزار‌های معتبری مانند پریزما و اصول اساسی پژوهش‌‌های کیفی به ویژه مطالعات اسنادی توجه و زمان لازم اختصاص داده‌ شود.

کلیدواژه‌ها