سیاستها و معیارهای ارزیابی بروندادهای علمی علوم انسانی از دیدگاه متخصصان: مطالعه موردی رشتههای زبان و ادبیات
نویسندگان
1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه اصفهان؛ اصفهان، ایران
2 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه اصفهان؛ اصفهان، ایران
3 گروه زبان و ادبیات فارسی؛ دانشگاه اصفهان؛ اصفهان، ایران
4 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه اصفهان؛ اصفهان، ایران
5 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22034/jipm.2023.705519چکیده
با توجه به کارکرد علوم انسانی و تفاوت آن با علوم دیگر، این پژوهش بهدنبال بررسی بروندادهای علمی و وزن هر کدام، معیارها و شاخصهای ارزیابی، و رابطه هر برونداد و معیار در ارزیابی این علوم و بهطور خاص در حوزه زبان و ادبیات است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر فرایند اجرای پژوهش، از نوع ترکیبی متوالی اکتشافی طی سه مرحله است: 1. شناسایی و وزندهی بروندادهای علمی با روش کتابخانهای، انجام مصاحبه، و فرایند سلسلهمراتب تحلیلی (AHP)، 2. شناسایی معیارهای ارزیابی بروندادهای علمی با روش کتابخانهای، و 3. تعیین اولویتهای ارزیابی بروندادهای علمی از طریق استقرار عملکرد همزمان (CFD). بر اساس یافتهها، بروندادهای علمی به دو دسته تقسیم شد: 1. قالبها: مقاله نشریه علمی، مقاله همایش، کتاب، طرح پژوهشی، و پایاننامه/ رساله، 2. فعالیت: در عرصههای سیاستگذاری، اجتماعی (علمی-ترویجی)، اجتماعی (رسانهای)، و اقتصادی. معیارهای ارزیابی نیز به 8 دسته بستر ایجاد، ارائه و نشر؛ ساختار نگارشی؛ محتوا؛ اثرگذاری در فضای مجازی؛ اثرگذاری علمی؛ اثرگذاری اجتماعی؛ اثرگذاری اقتصادی؛ و اثرگذاری فرهنگی بروندادهای علمی تقسیم شد که هر کدام شامل شاخصهایی است. سرانجام، بروندادها و معیارها با توجه به سه رویکرد و هدف تولید علم و ارتقای بنیادهای دانش، کاربردی بودن و پاسخگویی به مسائل جامعه، و آفرینش ادبی/ ادبیات خلاق اولویتبندی شده است. نظر به اهمیت و ضرورت ارزیابی متفاوت هر حوزه و رشته بنا بر ماهیت هر کدام بهعنوان عاملی مؤثر بر کاربرد و اثرگذاری بروندادهای علمی آنها، سیاستگذاران پژوهشی میتوانند با توجه به نتایج، رویکردی تازه در تصمیمگیری و وضع سیاستهای ارزیابی بروندادهای علمی رشتههای زبان و ادبیات و حوزه علوم انسانی بهکار گیرند.
