ساخت هستان‌نگاری بورس و بازارهای مالی فارسی

نویسندگان

1 دانشکده صنایع و سیستم‌ها؛ دانشگاه تربیت مدرس؛ تهران، ایران

2 دانشکده صنایع و سیستم‌ها؛ دانشگاه تربیت مدرس؛ تهران، ایران

doi
10.22034/jipm.2023.705781
چکیده

پیش‌بینی سهام و شاخص قیمت سهام و کالا به‌دلیل وجود عدم قطعیت‌های فراوان و تأثیرگذار بسیار دشوار است. با کمک اطلاعات انباشته موجود در عصر دیجیتال فعلی و قدرت ماشین‌های محاسباتی قوی، تمرکز زیادی بر طراحی الگوریتم‌هایی وجود دارد که می‌توانند روند بازار سهام را بیاموزند و قیمت‌های سهام را با موفقیت پیش‌بینی کنند. بنابراین، ایجاد پایگاه‌های دانش مناسب در راستای افزایش دقت و بهره‌وری این سیستم‌ها و تسهیل روال استفاده از دانش عرفی موجود در سیستم‌های یادگیری ماشینی بسیار مفید خواهد بود. هدف از این پژوهش توسعه هستان‌نگاری فارسی برای مدل‌سازی حوزه بورس و تشخیص عوامل تأثیرگذار بر بازار سهام است. هستان‌نگاری ایجادشده منجر به غنی‌سازی و تکمیل ظرفیت‌های پایگاه‌های دانش موجود در این حوزه خواهد شد. بدین ‌منظور در این پژوهش یک هستان‌نگاری خاص ‌دامنه در حوزه بورس و بازارهای مالی توسعه داده‌شده که به ‌زبان فارسی توسط نویسندگان این پژوهش تهیه شده است. پس از معرفی این هستان‌نگاری، جزئیات گام‌های مورد نیاز برای جمع‌آوری دادگان مرتبط، توسعه نیمه‌خودکار و ارزیابی این منبع دانش بیان می‌گردد. هستان‌نگاری ساخته‌شده شامل 565 مفهوم، 496 رابطه ‌سلسله‌مراتبی، 137 رابطه غیر‌سلسله‌مراتبی و 937 نمونه است که با معیارهای مختلفی ارزیابی شده و وضعیت مطلوبی دارد. به نظر می‌رسد این هستان‌نگاری در شرایط فعلی و با توجه به حجم و کیفیت ارزیابی‌شده، برای استفاده به‌عنوان منبع دانشی برای بهبود عملکرد سیستم‌های یادگیری ماشین برای پیش‌بینی سهام به‌طور کامل مناسب بوده و همچنین، می‌توان از آن در جهت آموزش تحلیلگران بورس و ایجاد پایگاه دانش برای کارگزاری‌ها، ‌بهبود فرایند بازیابی اطلاعات معنایی و کمک به تعیین استراتژی‌های سرمایه‌گذاری افراد در صندوق‌های سرمایه‌گذاری استفاده نمود.