میانکنش‌پذیری و ارزیابی اصطلاحنامه‌ها بر اساس استاندارد ایزو 25964 (بخش اول و دوم): مطالعه موردی اصطلاحنامه فلسفه

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانش آموخته گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران.

3 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی؛ دانشگاه قم؛ قم، ایران

doi
10.22034/jipm.2023.705991
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی «اصطلاحنامه فلسفه» پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی مطابق با استاندارد ایزو 25964 (بخش اول و دوم) و همچنین بررسی میانکنش‌پذیری با سایر نظام‌های کنترل واژگان (اصطلاحنامه اصفا و سرعنوان‌های موضوعی فارسی) است. روش پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و به ‌لحاظ گردآوری داده‌ها، پیمایشی–توصیفی است. جامعه پژوهش شامل اصطلاحات «اصطلاحنامه فلسفه» بود که با استفاده از جدول «مورگان» و با روش نمونه‌گیری تصادفی، تعداد 375 اصطلاح انتخاب شد. جامعه پژوهش در بخش میانکنش‌پذیری شش سطح اول درختواره «اصطلاحنامه فلسفه» به تعداد 85 اصطلاح بود. ابزار و روش گردآوری داده‌ها به‌ترتیب، سیاهه‌وارسی محقق‌ساخته مطابق با معیارهای استاندارد ایزو 25964 و مشاهده مستقیم بود. یافته‌ها نشان داد که میزان رعایت استاندارد ایزو 25964 (بخش اول) در «اصطلاحنامه فلسفه»، 52/75 درصد است. بیشترین و کمترین میزان رعایت به‌ترتیب، مربوط به مؤلفه «مدیریت نرم‌افزار» (34/79 درصد) و مؤلفه «روابط معنایی» (66/66 درصد) است. نتایج میان‌کنش‌پذیری «اصطلاحنامه فلسفه» با «اصطلاحنامه اصفا» مطابق استاندارد ایزو 25964 (بخش دوم) نشان از نگاشت 24/88 درصدی داشت که بیشترین میزان مربوط به نگاشت هم‌ارزی از نوع کامل (41/49 درصد) بود. همچنین 42/47 درصد از اصطلاحات امکان نگاشت خودکار را دارند. میانکنش‌پذیری با سرعنوان‌های موضوعی فارسی 41/89 درصد بود که بیشترین میزان مربوط به نگاشت هم‌ارزی از نوع کامل (06/47 درصد) است. همچنین 30 درصد از اصطلاحات انتخابی «اصطلاحنامه فلسفه» امکان نگاشت خودکار با اصطلاحات «سرعنوان‌های موضوعی فارسی» را دارد. وجود میانکنش‌پذیری در اصطلاحنامه راه‌‌حلی اقتصادی و کارآمد برای صرفه‌جویی در هزینه‌های بالای تولید و تدوین و گسترش اصطلاحنامه است. همچنین، توجه به قواعد میانکنش‌پذیری منطبق با استانداردها زمینه‌ساز یکپارچه‌سازی داده‌ها شده و کاربر فارغ از زمان و مکان و نوع پایگاه اطلاعاتی، به جست‌وجویی کارآمد به بهبود جامعیت و مانعیت دست می‌یابد.