مسئولیت اجتماعی دانشگاه با ابتناء بر تجارب دانشگاه های منتخب جهان: یک رویکرد متن کاوی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

2 دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

3 دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

doi
10.22118/edc.2024.446349.2460
چکیده

هدف: این پژوهش با هدف واکاوی مؤلفه‌های مسئولیت اجتماعی دانشگاه بر اساس تجارب دانشگاه‌های منتخب جهان انجام شده است.روش‌کار: پژوهش از حیث هدف، «اکتشافی»، از جهت روش گردآوری داده، «کیفی» از نوع اسنادی، و از نظر تجزیه‌وتحلیل داده از جنس «تحلیل محتوا» می باشد. میدان پژوهش متن اسناد، گزارش‌ها و مقالات در دسترس دانشگاه‌های منتخب جهان را شامل می‌شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند پس از شناسایی دانشگاه‌های واجد شرایط و از طریق واکاوی اسناد و پژوهش‌های مرتبط مؤلفه‌ها از اسناد مرتبط با پنج دانشگاه هاروارد، منچستر، نیوساوت‌ولز، پکن و کیوتو استخراج شد. داده‌ها پس از تلخیص اسناد، با استفاده از روش تحلیل‌محتوای کیفی و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تجزیه‌وتحلیل شد.یافته‌ها: از بین 640 کد استخراج‌شده، مضمون‌های پایه(60)، سازمان‌دهنده(13) و فراگیر(3) شناسایی شدندکه به ترتیب همکاری با جامعه محلی(42)، ارائه برنامه‌ها و تسهیلات آموزشی، فرهنگی برای ساکنان محلی(31)، اقدامات مبتنی بر عدالت اجتماعی در جامعه محلی(27)، انجام پژوهش‌های اثرگذار(25)، تأثیرجهانی(24)، مدیریت شمول، فراگیری (23)، برنامه‌ریزی برای ایجاد محیطی چندفرهنگی(22) بیشترین فراوانی را داشته‌اند.نتیجه‌گیری: با استفاده از نتایج، چارچوب جامعی برای مسئولیت‌ اجتماعی‌ دانشگاه تدوین گردید که حاصل آن طبقه‌بندی سه دسته مضمون فراگیر ارزش‌های زمینه‌ساز مسئولیت اجتماعی دانشگاه، فرآیندهای مسئولیت اجتماعی دانشگاه و آثار مسئولیت اجتماعی دانشگاه بود. براساس تجارب حاصل از واکاوی دانشگاه‌های منتخب و یافته‌های پژوهش پیشنهاد می‌شود، متولیان و سیاست‌گذاران آموزش‌عالی ایران، بستر مناسبی را برای جانمایی مؤلفه‌های مسئولیت اجتماعی در رسالت، چشم‌انداز، برنامه‌های راهبردی و عملیاتی، متناسب با زیست‌بوم هر دانشگاه و برای ذینفعان درونی و برونی آن فراهم سازند.