‏بررسی سازوکار و چشمه گردوخاک فراگیر در استان خراسان رضوی توسط مدل RegCM4 و HYSPLIT: مطالعه موردی (اول ژوئیه سال 2014)

نویسندگان

1 مدیر کل اداره هواشناسی استان خراسان رضوی، مشهد، ایران

2 استادیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، اهواز، ایران

3 دانش ‏آموخته دکتری هواشناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

4 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

5 استادیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

doi
چکیده

کاربرد مدل‌های عددی در شبیه‌سازی رویدادهای گردوخاک به منظور شناخت بهترِ سازوکارهای آن ‌تواند مفید و مؤثر باشد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی چشمه‌های گردوخاک فراگیری است که در استان خراسان در اول ژوئیه سال 2014 رخ داده است و بیشتر مناطق استان خراسان رضوی را تحت تاثیر قرار داده است. به عبارت دیگر هدف از مطالعه حاضر بررسی علت و چشمه‌های گردوخاک فراگیر رخ داده در این استان از طریق شبیه سازی این رویداد توسط مدل RegCM و مدل HYSPLIT و مقایسه نتایج شبیه‌سازی به کمک داده‌های زمینی و سنجش از دورانجام شد. به این منظور داده های دید افقی از سازمان هواشناسی کشور و AOD ماهواره آکوا و Merra-2 تهیه شد. نتایج حاصل نشان می دهد که گسترش کم فشار حرارتی بر روی پاکستان همراه با بادهای شمال و شمال شرقی با سرعت 20 متر بر ثانیه در شرق استان منجر به انتقال گردوخاک به منطقه می شود. مدل HYSPLIT و برون داد مدل RegCM منشا گردوخاک را بیابان‌های ترکمنستان و غرب افغانستان نشان می‌دهند. عمق نوری هواویزها حاصل از مدل RegCM با دیدافقی مشاهداتی در ایستگاه‌های شرق و جنوب استان هماهنگی خوبی دارند. به طوری که ضریب همبستگی بین آن دو در گناباد 98/0-، تربت جام 66/0- و سرخس 61/0- به دست آمد. همچنین ضریب همبستگی برون داد مدل و ضخامت نوری هواویزهای حاصل از MERRA-2 در دو ایستگاه شرق استان شامل سرخس وتربت جام به ترتیب 45/0- و 78/0- به دست آمد. نتیجه حاصل از مقایسه سری زمانی عمق نوری هواویزها نشان داد که در ایستگاه‌های شرق وجنوب استان برون داد مدل در بازه‌های زمانی سه ساعته با تغییرات افقی، عمق نوری هواویزهای ماهواره آکوا ، ضخامت نوری هواویزهای MERRA-2 هماهنگی خوبی دارد. اما در ایستگاه‌های مرکزی و غرب مدل RegCM گردوخاک را به خوبی بر آورد ننموده و تاخیر زمانی6 تا 9 ساعته دارد.