تأثیر داوری باز بر رفتار داوران (مرور مفهومی)
نویسندگان
1 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران(ایرانداک) ، تهران، ایران
doi
10.22034/jipm.2023.698592چکیده
انتشار مقاله در ارتقای علمی و حرفهای، نسبت به گذشته اهمیت بیشتری یافته و پژوهشگران خواستار شفافیت بیشتری در فرایند داوری مقالهها هستند. از همین رو، نوعی از داوری با نام «داوری باز» پدیدار شد که با اثرپذیری از علم باز، بر ارزشهایی چون «آشکاری» و «شفافیت»، استوار است و بارزترین ویژگی آن، هویت آشکار داوران و انتشار گزارش داوری آنهاست. این ویژگیها، تأثیرهایی بر رفتار داوران دارند که مطالعة حاضر، با هدف شناسایی آنها صورت گرفته است. این مطالعه از روش مرور مفهومی و بر پایة چارچوب شش-مرحلهای «لواک و همکاران» بهره گرفته است و طی آن، پس از تعیین هدف و پرسشهای پژوهش، 21 مقاله انتخاب، و دادههای آنها استخراج، دستهبندی و تحلیل شدند. در این مطالعه رفتارهایی مانند تمایل افراد به داوری؛ کیفیت انجام داوری؛ مدتزمان انجام داوری؛ سوگیری نسبت به مسائلی چون جنسیت، کشور، و ...؛ قضاوت نهایی (توصیه)؛ نگارش گزارش داوری (لحن و حجم گزارش داوری)؛ و درخواست از نویسندگان برای استناد به آثار خود شناسایی شدهاند. «کیفیت انجام داوری»، «توصیة داوری»، «سوگیری»، و «زمان انجام داوری»، بهترتیب پرتکرارترین رفتارهای مطالعهشده بودند و رفتارهای شناساییشده از ویژگیهای هویت آشکار و انتشار گزارش داوری تأثیر گرفته بودند. داوری باز، هرچند در افزایش رفتارهای منفی مانند کاهش تمایل به داوری، سوگیری، درخواست داوران برای استناد به آثار، و افزایش زمان انجام داوری اثرگذار بود، اما بر کیفیت داوری، لحن و حجم گزارش داوری، اثر منفی نداشته و گاهی آنها را بهبود داده است.
