ابعاد و مولفه های فرهنگ امنیت اطلاعات: یک مرور سیستماتیک
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشگاه علامه طباطبائی
3 دانشگاه علامه طباطبائی
4 دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22034/jipm.2023.706394چکیده
ایجاد فرهنگ امنیت اطلاعات در به حداقل رساندن تهدیدات، بهویژه تهدیدات انسانی در جهت حفاظت از اطلاعات کمک میکند و در نتیجه، به کاهش نقض دادهها یا حوادث در سازمانها منجر میشود. تاکنون مطالعهای جهت شناسایی مؤلفههای فرهنگ امنیت اطلاعات در کشور صورت نگرفته است. بر اساس نظریههای مختلف، فرهنگ امنیت اطلاعات با رویکردهای مختلفی بررسی و مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته است. هدف این مقاله بررسی تحقیقات موجود در حوزه فرهنگ امنیت اطلاعات و شناسایی ابعاد و مؤلفههای فرهنگ امنیت اطلاعات و یکپارچهسازی ادبیات این حوزه است. بهمنظور انجام این مرور نظاممند کلیه مطالعات انجامگرفته درحوزه فرهنگ امنیت اطلاعات با استفاده ازکلیدواژههای مرتبط از پایگاه دادههای معتبر استخراج شد و سرانجام، تعداد 310 مقاله مرتبط از سال 2000 تا 2022 مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس بررسی صورتگرفته و با توجه به هدف پژوهش، مؤلفهها و ابعاد فرهنگ امنیت اطلاعات با رویکردها و دیدگاههای متفاوت شناسایی و گردآوری گردید. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مجموعهای از ابعاد و مؤلفهها که بهطور گسترده پذیرفته شده باشند، وجود ندارد و محققان مختلف، ابعاد و مؤلفههای متفاوتی برای فرهنگ امنیت اطلاعات در نظر گرفتهاند. محققان از 3 تئوری و مفهوم در مطالعات خود استفاده نمودهاند. فراوانی تئوریهای مورد استفاده در پژوهشهای مختلف مشخص شد و بیشترین تئوری مورد استفاده، مدل فرهنگ سازمانی «شاین» است. پژوهشها در سازمانها و صنایع مختلفی انجام گرفته، ولی مدل یا چارچوبی مختص به یک صنعت خاص ارائه نشده است. همچنین، بیشتر مدلها یا چارچوبهای پیشنهادی جنبه توصیفی داشته و مورد ارزیابی قرار نگرفتهاند. از لحاظ تفکیک جغرافیایی نیز پژوهشها مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید که بیشترین آنها به کشورهای در حال توسعه تعلق دارند