فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

واکاوی آماری و همدیدی سامانه‌های بارشی سیل‌زا امکان شناسایی و پیش‌بینی سیلاب را فراهم می‌آورد. لذا در این پژوهش، سامانه بارش سنگین و سیل‌زای 21 تا 23 دی‌ماه 1398 در جنوب و جنوب شرق کشور مورد واکاوی آماری و همدیدی قرار گرفت. بدین منظور از نقشه‌های تراز سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال، رطوبت نسبی سطح زمین و تراز 500 هکتوپاسکال، جریاد باد در ترازهای 850، 700 و 300 هکتوپاسکال و همچنین نقشه‌های سرعت قائم هوا و آب قابل بارش استفاده شد. بر اساس نتایج بیشترین میزان بارش طی فعالیت سامانه مورد بررسی در سیستان و بلوچستان ریزش کرده است که 15 برابر میانگین بلند مدت آن می باشد. بیشترین بارش تجمعی در طی 24 ساعت نیز مربوط به ایستگاه‌های قشم و رودان در هرمزگان است. بررسی‌های همدیدی نیز نشان داد که در روز شروع بارش استقرار ناحیه کم‌فشار و همگرایی سطوح زیرین به ویژه همگرایی مابین کم فشار مستقر بر روی جنوب شرق ایران و پرفشار مستقر بر روی افغانستان و پاکستان در جلو ناوه عمیق تراز میانی و زیر منطقه فرارفت افقی چرخندگی مثبت و همچنین شیب زیاد فشار بین مراکز کم فشار و پرفشار مستقر در منطقه، سبب انتقال حجم زیادی از رطوبت و گرما در سطوح زیرین به ویژه از اقیانوس هند و دریای عمان به سمت کشور شده است. آرایش این الگوها سبب شکل‌گیری یک هسته فرارفت قائم منفی با بیشینه 5/0- پاسکال بر ثانیه در جنوب شرق کشور شده است. بررسی الگوی جریان باد در سطح 300 هکتوپاسکال نیز هسته رودباد جنب حاره با سرعت 75 متر بر ثانیه را نشان می‌دهد که با عبور از روی خلیج فارس و در راستای شمال شرق، جنوب و جنوب شرق کشور را تحت تاثیر خود قرار داده و به شکل گیری مراکز فشار دینامیکی و شرایط جوی ناپایدار در سطح زمین کمک کرده است.