بررسی ابعاد الگوی اشتراک‌گذاری اطلاعات کتابخانه‌های دانشگاهی (ایران)

نویسندگان

1 استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران.

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران.

doi
10.30481/lis.2022.351935.1982
چکیده

هدف: اشتراک‌گذاری اطلاعات توسط کتابخانه‌های دانشگاهی مانعی اصلی و جدی در جلوگیری از تولید مجدد و کمک به کاهش هزینه‌ها و صرف وقت پژوهشگران در سطح ملی و بین‌المللی است. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد الگوی اشتراک‌­گذاری اطلاعات در کتابخانه‌های دانشگاهی ایران انجام شده است. روش‌ پژوهش: پژوهش از نوع کاربردی، از نظر داده‌­ها آمیخته اکتشافی و با استفاده از روش داده بنیاد (مرحله کیفی) و پیمایشی مقطعی (مرحله کمی) و در سال 1400 انجام شده است. جامعه پژوهش بخش کیفی، شامل کلیه خبرگان علم اطلاعات و دانش‌شناسی است که با روش هدفمند گلوله برفی، پنل دلفی و بارش مغزی انتخاب و جامعه آماری بخش کمی، شامل کتابداران دانشگاه‌­های کشور هستند. در بخش کیفی گردآوری داده‌­ها با مطالعه اسنادی و مصاحبه اکتشافی نیمه‌ساختاریافته انجام شد و در بخش کمی از پرسشنامه چندمؤلفه‌ای پژوهشگرساخته مبتنی بر یافته‌­های بخش کیفی استفاده شد که برای روایی و پایایی از آلفای کرونباخ و CVR استفاده گردید. تجزیه و تحلیل در سه مرحله اصلی کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار لیزرل انجام شد. یافته­‌های پژوهش: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که الگوی مناسب اشتراک‌­­گذاری اطلاعات در کتابخانه‌­های دانشگاهی کشور، متشکل از ابعادی چون به کارگیری فناوری، سیاست­‌های سازمانی، مهارت­های فردی و گروهی، آمادگی محیطی، الزامات اجرایی و پیش‌نیازهای سازمانی و مدیریتی و دارای  20 مؤلفه است. جهت برازش الگو کلیه ابعاد و شاخص‌ها در وضعیت مناسبی هستند. نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده حاکی از آن است که متغیرهای مشاهده شده به خوبی می‌توانند متغیر پنهان را تبیین کنند. از آنجا که بار عاملی تمام متغیرهای مشاهده شده (مؤلفه‌­ها و شاخص‌­ها) بزرگتر از 0.3 هستند؛ بنابراین، رابطه مطلوبی بین شاخص­ها (متغیر مشاهده شده) با مؤلفه خود (متغیر پنهان) و بین مؤلفه‌ها (متغیر مشاهده شده) با هر 6 بعد (متغیر پنهان) برقرار است. بنابراین، با ایجاد زیرساخت‌‌های لازم در حوزه فناوری اطلاعات، فرهنگ‌سازی و اصلاح فرایندها و ... ساختار سازمانی می‌توان الگوی اشتراک اطلاعات را در کتابخانه‌­های دانشگاهی اجرا و پیاده‌سازی نمود.