ارائه معماری پیشنهادی به کارگیری اینترنت اشیاء در کتابخانههای دانشگاهی ایران
نویسندگان
1 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی؛ استاد؛ گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شهید چمران اهواز؛ اهواز؛ ایران
2 دانشجو دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شهید چمران اهواز؛ اهواز؛ ایران
3 دکتری علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشیار؛ گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی؛ دانشگاه شهید چمران اهواز؛ اهواز؛ ایران
4 دکتری مهندسی کامپیوتر؛ دانشیار؛ گروه مهندسی کامپیوتر؛ دانشکده مهندسی؛ دانشگاه شهید چمران اهواز؛ اهواز؛ ایران
doi
10.22034/jipm.2023.701680چکیده
اینترنت اشیا در حال تبدیل شدن به یک عنصر کلیدی از اینترنت آینده و زیرساخت حیاتی ملی و بینالمللی است و به نظر میرسد که معرفی اینترنت اشیا در کتابخانهها امری قریبالوقوع و اجتنابناپذیر است. بنابراین، شناسایی معماری بهکارگیری اینترنت اشیا در کتابخانههای دانشگاهی ایران مهمترین دغدغه و مسئله اصلی پژوهش حاضر است. با توجه به جستوجوهای بهعملآمده تاکنون معماری که بر مبنای بررسی نظاممند مطالعات، معماریها، الگوهای پیشین و ترکیب یافتههای آنان طراحی شده باشد، برای کتابخانههای دانشگاهی ایران ارائه نشده است. بنابراین، این پژوهش میتواند آغازی برای بهرهبرداری از این فناوری نوظهور باشد. نوع پژوهش بر اساس هدف، توسعهای-کاربردی است و از نظر مسیر اجرا از روشهای فراترکیب، پیمایشی-تحلیلی و تأیید خبرگان موضوعی استفاده شده است. پایگاههای اطلاعاتی «الزویر»، «اسکوپوس»، «امرالد»، «لیستا» IEEE Xplore، «مگیران»، «پایگاه مجلات تخصصی نور»، «سیویلیکا»، «پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی» و موتور جستوجوی «گوگل اسکالر» مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله اول، بعد از بررسی پایگاههای مذکور، پژوهشگران به استخراج مؤلفهها و شاخصهای کاربرد اینترنت اشیا پرداخته و 9 مؤلفه (ساختمان، مدیریت، کاربران، کتابداران، امانت، سالن مطالعه، مرجع، فهرستنویسی، و سواد اطلاعاتی) و 31 شاخص برای طراحی معماری مشخص گردید. جهت تأیید این مولفهها و شاخصها از دیدگاه جامعه هدف (مدیران کتابخانههای دانشگاهی ایران)، سیاهه وارسی محققساختهای برای آنان ارسال شد. منظور از این کتابخانهها، کتابخانههای مرکزی دانشگاههای جامع است، که به شیوه سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند و بعد از بررسی نتایج آزمون تی تست تکنمونهای معین شد که کلیه مؤلفهها و شاخصها جهت کاربرد در کتابخانههای دانشگاهی ایران مورد موافقت جامعه هدف قرار دارد. سپس، با بررسی جامع پژوهشهای پیشین، معماری پیشنهادی طراحی گردید و از نظر خبرگان حوزه اینترنت اشیا در ایران مورد تأیید قرار گرفت. معماری پیشنهادی از پنج لایه دستگاه، شبکه، میانافزار، خدمات، امنیت و حریم خصوصی تشکیل شده و روش کار هر کدام از لایهها شرح داده شده است. در صورتی که مدیران این کتابخانهها تمایل به کاربرد اینترنت اشیا داشته باشند، میتوانند از این معماری پیشنهادی برای اصول زیربنایی کار خود استفاده نمایند.
