ابهام و ابهام زدایی در سیستمهای بازیابی اطلاعات(مرور نظاممند)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران
2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.
3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران
doi
10.30481/lis.2024.429511.2125چکیده
هدف: ابهام زمانی پدید میآید که از کلمهای، عبارتی و یا جملهای بیش از یک معنی و مفهوم قابل برداشت باشد و درک این امر توسط سیستم بازیابی اطلاعات ضروری است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف مرور بر پژوهشهای انجام شده در مورد عوامل ابهامزا و ابهامزدا با رویکرد نظاممند انجام شد.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی است. شیوه گردآوری دادهها از نوع مرور نظاممند (استاندارد پریزما) و جامعه آماری مقالات نشریات، همایشها و پایاننامههای نمایه شده در پایگاههای اطلاعاتی ایران است. از بین 175 منبع علمی بازیابی شده، پس از غربالگری تعداد 37 منبع مورد بررسی قرارگرفت.یافتهها: بیشترین موضوع غالب پژوهشها «ابهام معنای کلمات» (53 درصد) و «ابهامزدایی واژگان» (44 درصد) بود. روش پژوهش غالباً با رویکرد «شبکه عصبی» (22 درصد)، بیشترین تعداد منابع مربوط به مقالات همایشها و کنفرانسهای ملی و بینالمللی (48 درصد) و رشتههای کامپیوتر و زبانشناسی (27 درصد) بیشترین تولیدات علمی را در این رابطه داشتند.نوآوری: پژوهش حاضر از این نظر که به موضوع ابهام و ابهامزدایی در بازیابی اطلاعات با رویکرد مرور نظاممند پرداخته است، نوآورانه محسوب میشود.نتیجهگیری: بیشتر پژوهشهای ایرانی متمرکز بر ابهامزدایی بودند که اکثرأ در کنفرانسها و همایشهای ملی و بینالمللی ارائه شده بودند. تولیدات علمی بیشتر متعلق به رشتههای کامپیوتر و زبانشناسی بود. ابهام معنایی کلمات و ابهامزدایی از واژگان دغدغه غالب در پژوهشهای ایرانی بوده است.