فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: میزان دسترس‌پذیری ‌وبگاه‌های کتابخانه‌ای بر اساس ‌شاخص‌های استخراجی کنسرسیوم وب جهانگستر و میزان کاربردپذیری این ‌وبگاه‌ها بر اساس تجربه کاربران با آسیب بینایی ارزیابی می‌شود.روش‌شناسی: پژوهش از نوع کاربردی و با روش ارزیابانه با ابزار سیاهه ارزیابی و آزمون رسمی کاربردپذیری انجام گرفت. ابتدا ‌وبگاه‌های کتابخانه‌ای بر اساس چک‌لیست ‌شاخص‌های دسترس‌پذیری ارزیابی شد و سپس از طریق مشاهده اکتشافی کاربران با آسیب بینایی با تعریف وظایف واقعی (3 وظیفه) در وبگاه‌های کتابخانه‌ای، وضعیت کاربردپذیری آن‌ها بررسی شد. رابط‌های کاربری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران؛ کتابخانه‌ آستان قدس رضوی؛ کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران مورد مطالعه قرار گرفتند. 33 نفر از کاربران با آسیب بینایی با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار spss استفاده شد. با ضریب آلفای کرونباخ (0/87) پایایی و با استفاده از بررسی محتوایی، روایی آن‌ها تأیید شد.یافته‌ها: وبگاه‌ها بر اساس ‌شاخص‌های دسترس‌پذیری تا حدود زیادی دسترس‌پذیر هستند، اما سهولت استفاده ندارند. کاربران کمی در استفاده از وبگاه‌ها بدون کمک ‌می‌توانستند پیمایش کنند و برخی از کاربران ناموفق در تکمیل وظیفه بودند. بازخورد دریافت شده از کاربران درباره ابعاد کاربردپذیری نشان داد برخی از کاربران سهولت استفاده از وبگاه‌ها را در حد مطلوب و برخی دیگر آن را نامناسب بیان کردند. حدود یک سوم کاربران از عملکرد خود در استفاده از وبگاه‌ها ناراضی بودند و زمان صرف شده برای پیشبرد وظیفه را نامطلوب ارزیابی کردند.نتیجه‌گیری: طراحی بینایی‌محور و ساختارهای پیچیده، نظام‌های بازیابی اطلاعات کتابخانه‌ای را برای جویندگان اطلاعات با آسیب بینایی غیرکاربردپذیر ‌می‌کند.