خاورمیانه؛ عرصه رویارویی گفتمان سلطهجویی و گفتمان سلطهستیزی
نویسندگان
1
2
doi
چکیده
خاورمیانه یکی از پرالتهابترین عرصههای منازعات سیاسی و فرهنگی در جهان است . آنچه در عراق، فلسطین، افغانستان و منازعه ایران و امریکا شاهد آنیم، شواهدی دال بر این ادعا است. این ماجرا علتهای مختلفی دارد. نگارنده یکی از علتهای عمده این واقعیت را تعارض بین دو جریان، یکی تلاش ایالات متحده برای پیشبرد سرکردگی جهانی و دیگری مقاومت لایههای درونی جوامع این منطقه در برابر سلطهجویی ایالات متحده، با رجوع به مظاهر فرهنگی خود، تحلیل کرده است. پیجویی استراتژی امپراتوری مآبانه ایالات متحده بعد از جنگ سرد و واکاوی ریشههای بنیادگرایی دینی در صفآرایی علیه سلطه، به نام بازگشت به اسلام به عنوان راه نجات، محور این تجزیه و تحلیل را تشکیل میدهد. نگارنده ریشه این هر دو را در جهانی شدن شتابان اقتصاد بازجسته است، با این دعوی که جهانی شدن از یک سو، ایالات متحده را به عنوان بزرگترین اقتصاد دنیا به کنترل بر جهان برای مهار نیروهای جهانی شدن به منظور مقابله با مخاطرات احتمالی ترغیب میکند و از سوی دیگر مقاومت مردم را در پارادایم نسبیت فرهنگی به سوی شالودههای فرهنگ دینی سوق میدهد. سرخوردگی از تجارب سکولار در دوره نخستین دولتهای پسا استعماری و ناخورسندی از غرب به عنوان الهامبخش سکولاریسم از یکسو و منشأ ستم ملی از سوی دیگر از عوامل تشدید گرایشهای بنیادگرایی دینی است. این بنیادگرایی طیف وسیعی را از صورتهای متعادلتر تا خشونتهای کور (نمونه عراق ) دربر میگیرد. در چنین معارضهای تند روان هر دو طرف از گفتمانهای توجیهی دینی بهره میگیرند.
