به کارگیری فناوری‌های معنایی - اجتماعی در کتابخانه‌های دیجیتال: الگویی مبتنی بر خرد و تخصص

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات؛ تهران‌‌‌‌، ایران

2 استاد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران‌‌‌‌، ایران.

3 دانشیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

4 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشیار دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.30481/lis.2022.317820.1916
چکیده

هدف: هدف از پژوهش حاضر طراحی الگوی مفهومی به‌ کارگیری فناوری معنایی- اجتماعی در کتابخانه‌های دیجیتالی ایران است. روش‌: این پژوهش کاربردی با استفاده از روش‌های دلفی و پیمایشی- تحلیلی انجام گرفت. ابزار مورد استفاده پرسشنامه محقق‌ساخته بود که شامل سه بخش ساختار معماری فناوری معنایی-اجتماعی، ابزارهای فناوری معنایی-اجتماعی و کارکرد فناوری معنایی- اجتماعی می‌شد. جامعه آماری مورد مطالعه در بخش دلفی 15 تن از متخصصان و خبرگان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و در بخش پیمایشی 80 نفر کارشناسان کتابخانه‌های دیجیتالی و مراکز اطلاع‌رسانی ایران و 9 نفر از کارشناسان شرکت‌های نرم‌فزاری فعال در زمینه کتابخانه‌های دیجیتالی بودند. برای تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و روش معادلات ساختاری و مدل‌سازی حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) استفاده شد. یافته‌ها: الگوی پیشنهادی اکثر گویه‌ها بار عاملی بالایی را داشتند. بر همین اساس در مؤلفه‌های اصلی پژوهش شامل ساختار معماری فناوری معنایی- اجتماعی، ابزارهای فناوری معنایی- اجتماعی و کارکرد فناوری معنایی- اجتماعی گویه‌های دارای اهمیت از دیدگاه جامعه پژوهش مشخص شدند. نتیجه‌گیری: توجه به نتایج به‌ دست‌آمده در الگوی پیشنهادی این پژوهش نشان می‌دهد در بحث فناوری معنایی- اجتماعی در نرم‌افزارهای کتابخانه‌های دیجیتالی آنچه باعث پیشبرد و موفقیت این فناوری می‌شود، ایجاد صحیح نرم‌افزار کتابخانه دیجیتالی بر مبنای استانداردهای کتابخانه‌های دیجیتالی، توجه به زبان‌های نشانه‌گذاری از جمله ایکس.ام.ال. و دابلین کور و تلفیق آن با ابزارهای معنایی مانند وب 2.0، هشتک‌ها و رده‌بندی مردمی، فراداده و ... در راستای فناوری‌های اجتماعی مانند شبکه‌های اجتماعی، مشاپ‌ها و ... است.