فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: نام‌های زیادی برای اشاره به رشته‌ای که آینده‌های جایگزین را بررسی می‌کند وجود دارد: آینده پژوهی، آینده‌نگری، سواد آینده، آینده‌اندیشی، پیش‌بینی، آینده‌گرایی، آینده‌شناسی و بسیاری موارد دیگر. آینده‌پژوهی که می‌توان آن را علم آینده نیز نامگذاری کرد، درصدد است تا منابع، الگوها و دلایل تغییر یا ثبات یک مسئله را به منظور توسعه آینده‌‌نگری‌ و گسترش دامنه دوراندیشی بررسی کند و انتخاب‌‌ها‏ و احتمالات مختلف را در نظر بگیرد. همچنین، آینده پژوهی به مقوله فرض آینده‌های ممکن، محتمل و ترجیحی و جهان‌بینی‌های زیربنایی آن‌ها می‌پردازد. می‌توان آن را شاخه‌ای از علوم اجتماعی و به موازات حوزه تاریخ دانست. آینده‌پژوهی مطالعه روشمند، بین رشته‌‎ای و کل‌نگر پیشرفت اجتماعی، فناوری و دیگر روندهای محیطی است. این پژوهش با هدف آینده‌پژوهی در کتابخانه‌های عمومی و نقش آن در توسعه و پیشرفت آن‌ها با تأکید بر کتابخانه‌های تحت پوشش نهاد کتابخانه‌های عمومی‌ است‏. روش پژوهش: از زمره روش‌های آینده‌پژوهشی، برنامه‌ریزی سناریو، نقشه‌راه، چشم‌انداز، مدل‌سازی، شبیه‌سازی و دلفی است. روش تحقیق در این پژوهش، پیمایشی و توصیفی با استفاده از مصاحبه و پرسشنامه به شیوه دلفی است. برای جمع‌آوری داده‌ها ابتدا از پرسشنامه استفاده شد و سپس در خصوص برخی از مسائل و تکمیل نظرها از روش مصاحبه حضوری از 11 نفر بهره گرفته شد. پرسشنامه مورد نظر در سه دوره میان جامعه آماری پژوهش توزیع شد. در خصوص تعیین روایی ابزار پژوهش با بهره‌گیری از نظر تعدادی از صاحب‌نظران در حوزه علم اطلاعات مشکلات موجود در پرسشنامه شناسایی و مرتفع شد. شیوه نمونه‌گیری با تکیه بر ساختار روش دلفی به انجام رسید و تحلیل داده‌ها انجام گرفت. پایایی ابزار پژوهش با آزمون آلفای کرونباخ در حد 810/0 تعیین شد. یافته‌ها: با استفاده از نتایج به دست آمده از یافته‌های مصاحبه‌شوندگان، تعدادی از مؤلفه‌ها‏ که بر توسعه کتابخانه تأثیر‌گذار هستند استخراج شدند. از جمله اینترنت، دیجیتال‌سازی، به روز بودن سیستم کتابخانه‌ها، استفاده از کتابداران و متخصصان، اوضاع اقتصادی، خدمات مرجع مجازی، پیایندها و دسترسی آزاد، رسانه‌های گروهی و شبکه‌های اجتماعی و فناوری تلفن‌همراه. خبرگان معتقد بودند که کتابداران چه در حال و چه در آینده حضورشان پررنگ و مهم است و همچنین باید از کتابداران متخصص استفاده شود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که با بررسی تحولات فناوری در کتابخانه‌ها مشخص می‌شود که در کتابخانه‌های آینده مواد و محمل‌های اطلاعاتی کتابخانه در مسیر کاهش حجم و وزن پیش خواهند رفت. از برآیند نظرات مصاحبه‌شوندگان و همچنین روند دگرگونی در نوع منابع کتابخانه‌ها می‌توان پیش‌بینی کرد که منابع کاغذی در کنار منابع الکترونیکی ماندگار خواهد بود و هر یک از منابع، استفاده‌کنندگان خاص خود را حفظ خواهند کرد. در این دوره بیشتر منابع چاپی یا منابع دیجیتالی در کنار هم خواهند بود و کتابخانه‌ها به صورت ترکیبی اداره خواهند شد. برای توسعه همه جانبه در کتابخانه‌های عمومی ضروری است تا به تمامی مؤلفه‌های نامبرده توجه شود.