اخلاق راهنمایی پژوهش؛ چالشهای اخلاقی راهنمایی پایاننامهها و رسالهها در ایران
نویسندگان
1 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)؛ تهران، ایران؛
doi
10.22034/jipm.2023.704396چکیده
هدف این مقاله شناسایی چالشهای اخلاقی راهنمایی رسالهها و پایاننامهها و تدوین کدهای اخلاقی متناسب با این چالشهاست. فرایند رسیدن به این هدف، دارای چهار گامِ تعیین اصول اخلاقی، استخراج چالشهای اخلاقی، بررسی ارتباط چالشها با زمینة دانشگاهی ایران، و تدوین کدهای اخلاقی راهنمایی رسالهها و پایاننامههاست. بر این اساس، در گام نخست، مجموعهای از اصول اخلاقی که میتوانند زیربنای اخلاقی حرفة راهنمایی پژوهش باشند، معرفی و توجیه میشود. در گام دوم، چالشهای راهنمایی پژوهش از ادبیات موضوع، پژوهشها و همچنین آئیننامههای دانشگاههای متعدد استخراج، و مصادیق و مقولهبندی آنها مشخص میشود. در گام سوم، با نظرسنجی از تعدادی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان/ فارغالتحصیلان تحصیلات تکمیلی، در قالب تکنیک دلفی به این سؤال پاسخ میدهیم که این چالشها چه اندازه به زمینة دانشگاهی ایران مربوط هستند؛ بهعبارت دیگر، تا چه اندازه در زمینة ایران نیز رخ میدهند. همچنین، چه چالشهای دیگری را میتوان به چالشهای استخراجشده اضافه کرد. نتایج این گام، حاکی از ارتباط بالای این چالشها با زمینة ایران هستند. با توجه به اینکه استادان و دانشجویان بهعنوان دو ذینفع اصلی حرفة راهنمایی پژوهش در این پژوهش مشارکت داشتند، امکان مقایسة چشمانداز اخلاقی آنها با هم فراهم بود. در برخی موارد، دانشجویان و اساتید دیدگاههای واگرایی نسبت به میزان اهمیت و وقوع برخی چالشها داشتند. سرانجام، در گام چهارم، بر اساس چالشهای بهدستآمده و متناسب با مصادیق آنها، 36 کد مستقل برای مجموعة چالشها تدوین، و ارتباط و جامعیت کدها با کمک یک گروه کانونی سنجیده شد.
