پایش خشکسالی هواشناسی آینده با استفاده از مدل تغییر اقلیم سری CMIP5 و زنجیره مارکوف
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان
2 استاد دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران
doi
چکیده
خشکسالی یکی از گستردهترین بلایای فضایی است که جوامع با آن روبرو هستند. با وجود فوریت برای تعیین استراتژیهای کاهش، تحقیقات کمی در مورد خشکسالی های مربوط به تغییرات آب و هوایی انجام شده است. هدف از این تحقیق 1) بررسی وضعیت خشکسالی با استفاده از مدل های جهانی(GCM) ریزمقیاس شده آماری برای شرایط فعلی؛ 2) ارزیابی و احتمال خصوصیات خشکسالیهای حال و آینده در منطقه تحت مسیرهای غلظت نماینده (PRC) 5/4 و 5/8 است. از مدل MPI-ESM-MR که جز مدلهای جهانی تغییر اقلیم مدلهای (CMIP5) استفاده شد. شاخص بارش استاندارد (SPI) و زنجیره مارکوف برای خشکسالی ها زمان پایه 1982–2005 و زمان آینده 2016-2045 محاسبه شد. نتایج نشان داد که منطقه خشکسالی شدیدتری را در آینده نسبت به دوره های تاریخی مبتنی بر SPI تحت هر دو 2 سناریو RCP تجربه میکند. با افزایش زمانبندی SPI ، مدت زمان تمام کلاس های خشکسالی تحت سناریوهای PRC در آینده کاهش مییابد. مقایسه نتایج احتمال زنجیره مارکوف برای دوره پایه و آینده نشان داد احتمال کلاس مرطوب تا خشک برای فصول بهار، تابستان و زمستان برای دوره پایه و آینده طبق سناریو 5/4 و 5/8 به ترتیب برابر با 57 ، 60 و 60؛ برای تابستان برابر 8/77 ، 67 و 50 و برای زمستان به ترتیب 66.7 ، 75 و 75 درصد است. برای پاییز در دوره پایه از حالت مرطوب به حالت نرمال با احتمال 89٪، درصد کلاس خشک به عادی دوره آینده طبق سناریوهای 5/4 و 5/8 به ترتیب برابر با 89 و 90٪ است. بررسی احتمال خشکسالی با زنجیره مارکوف نشان داد هر طبقه تمایل به انتقال طبقه نزدیک خود دارد. طبق هردو سناریو بیشترین احتمال مربوط به طبقه نرمال است. انجام برنامه-ریزیها و مدیرت موفق، نیاز به شناخت صحیح پدیده خشکسالی و علتهای پیدایش آن دارد. بنابراین مسئله تغییر اقلیم نیازمند توجه بیشتری است.