فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوسانات شمالگان (AO) یکی از الگوهای مؤثر تغییرپذیری گردش عمومی جو در منطقه برون حاره نیمکره شمالی و از عوامل اصلی کنترل عناصر اقلیمی مانند دما و بارش است. در این پژوهش به بررسی تأثیر فازهای مثبت و منفی این نوسان بر دمای زمستانه شمال غرب کشور، طی دوره آماری 2010-1965 پرداخته شد. به‌منظور دستیابی به اهداف این پژوهش از دو پایگاه داده: 1- داده دمای متوسط ایستگاه‌های همدید شمال غرب کشور و 2- داده‌های جوی شامل متغیر فشار تراز دریا(هکتوپاسکال) و ارتفاع ژئوپتانسیل(متر) استفاده شد. داده‌های جوی از مرکز ملی پیش‌بینی محیطی امریکا (NCEP/NCAR) دریافت شد. به‌منظور بررسی این داده‌ها محدوده‌ای‌ بین 40 - تا 120 درجه شرقی و 0 تا 80 درجه شمالی در نظر گرفته شد. سپس با استفاده از تحلیل خوشه‌ای‌ و ادغام وارد به تحلیل همدید فازها پرداخته شد. یک تقسیم‌بندی سه گروهه برای فاز منفی و تقسیم‌بندی سه گروهه دیگری برای فاز مثبت حاصل شد. برای هرکدام از گروه‌ها یک ماه نماینده تعیین شد. بعداز تحلیل الگوهای فشار به استخراج الگوهای مربوط به این فازها پرداخته شد درنهایت با استفاده از روش همبستگی به بررسی رابطه‌ی نمایه نوسان شمالگان با دمای زمستانه شمال غرب اقدام گردید. نتایج حاصله بیانگر این مطلب بود که میزان دما برای گروه‌هایی با فاز منفی نسبت به فاز مثبت دارای شرایط دمایی پایین تری بوده است. حال‌آنکه طی فاز مثبت این شرایط دمایی افزایش‌یافته است. با توجه به استقرار الگوهای فشار طی فاز منفی و میانگین دمای ماهیانه می توان چنین استنباط نمود که در این فاز شرایط سردتر و پایدارتری نسبت به فاز مثبت در محدوده مطالعاتی حاکم بوده است و به تبع آن در فاز مثبت شرایط دمایی بالاتری نسبت به فاز منفی رخ داده است. بررسی رابطه این نمایه با دمای زمستانه شمال غرب نشان از ضریب همبستگی معکوس و منفی دما با نوسان شمالگان دارد.