آینده پژوهی و سناریوپردازی نهاد کتابخانههای دانشگاهی ایران با رویکرد ترکیب تحلیل اثر متقابل
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته علم اطلاعات و دانششناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3 استاد گروه علوم ارتباطات و دانششناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.30481/lis.2023.374293.2031چکیده
هدف: مدیران کتابخانههای دانشگاهی برای مواجهه با محیط متغیر و رقابتی آتی، نیازمند درکی از آینده هستند تا آمادگی کافی برای به کارگیری راهبردهای متناسب با شرایط مختلف پیشآمده را داشته باشند. این پژوهش با هدف بررسی و طراحی سناریو برای آینده کتابخانههای دانشگاهی کشور در جهت کمک به ارائه راهبردهای پابرجا در ارتقاء و توسعه این کتابخانهها انجام شده است.روش: در این پژوهش کاربردی-پیمایشی، 16 کتابخانه دانشگاهی به روش نمونهگیری سهمیهای انتخاب و تنی چند از صاحبنظران حوزه علم اطلاعات و دانششناسی به همراه مدیران یا معاونین کتابخانههای دانشگاههای منتخب، پنل خبرگی را تشکیل دادهاند. ابزار گردآوری دادهها، چهار دسته پرسشنامه محققساخته است. در مرحله نخست، پیشرانهای مؤثر بر آینده کتابخانههای دانشگاهی با مطالعه جامع ادبیات پژوهش و پایش وغربالسازی آنها از سوی خبرگان با روش دلفی فازی، شناسایی شده است. سپس اوزان هر یک از پیشرانها به روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی محاسبه و در ادامه، با ترکیب نتایج حاصل از این روش با رویکرد تحلیل اثر متقابل، پیشرانهای کلیدی و عدم قطعیتهای نهایی تعیین شده است.یافتهها: با تحلیل وجوه عدم قطعیتهای نهایی، از میان سناریوهای کاندید امکانپذیر، چهار سناریوی باورپذیر شامل مدینه فاضله، کلید گنج، دور باطل و خرابات برای آینده کتابخانههای دانشگاهی ترسیم شد که از میان آنها سناریوی مدینه فاضله به عنوان آینده متصور برای کتابخانههای دانشگاهی کشور انتخاب گردید.
